Crisis als kans voor nieuwe machtsbalans

De VN-top, eind deze week, over de gevolgen van de crisis is al geslaagd als oude afspraken intact blijven. Ontwikkelingslanden hopen op meer.

De ontwikkelingslanden, verzameld in de G77, vinden dat de economische crisis ’snel omslaat in een menselijke catastrofe’. De rijke wereld houdt het voorlopig op ’een voortschrijdende crisis met een stevige impact’.

Dat verschil van opvatting valt op te maken uit de de conceptslotverklaring van de top, die Verenigde Naties van 24 tot en met 26 juni aan de economische crisis wijdt. Het woord ’catastrofe’ is tegen de wens van de G77 in buiten de tekst gehouden.

De G77-leden, in werkelijkheid al lang niet meer 77 landen tellend maar 130, blijken de crisis niet alleen zwaar te voelen, maar ook te willen gebruiken om de machtsverhoudingen in de wereld te veranderen. Ze willen de macht vooral leggen bij de G192, oftewel de Verenigde Naties.

Deze week zal in New York blijken of de macht echt bezig is te verschuiven of dat vooralsnog de zeven rijkste landen (G7) en de landen van de G20 de dienst uitmaken.

De tekst van de conceptslotverklaring is een voorbode op het antwoord. De top is al geslaagd als afspraken uit het verleden intact blijven. Het gaat om afspraken, onder andere gemaakt tijdens de top van de G20 in Londen eerder dit jaar. De 59 conceptafspraken die nu zijn opgemaakt, bevatten nauwelijks enig nieuws.

Er wordt opgeroepen extra geld beschikbaar te stellen voor de klimaatproblemen. Er wordt herhaald dat veel landen zullen proberen in 2015 0,7 procent van hun bruto binnenlands product aan ontwikkelingslanden te besteden. En iedereen moet ervan doordrongen zijn dat een verval in protectionisme desastreus is voor de wereldeconomie, maar verder mogen landen hun eigen weg gaan in de bestrijding van de gevolgen van de ernstigste crisis sinds de Grote Depressie.

Enig lichtpuntje voor de ontwikkelingslanden is dat illegale geldstromen – voor Afrikaanse landen gaan die vooral richting Zwitserse banken – moeten worden aangepakt. De VS strijden daar overigens al langer voor.

De G77-landen, met leden als China en India die tevens deel uitmaken van de G20, vallen niet rechtstreeks de hegemonie van de Amerikaanse dollar aan. In het voortraject van deze top heeft een commissie van wetenschappers onder aanvoering van Nobelprijswinnaar Joseph Stigliz bepleit het systeem – met de dollar als enige reservemunt in de wereld – op de schop te nemen.

De slotverklaring gaat niet veel verder dan de erkenning dat sommige staten om een aanpassing van het systeem vragen. De Verenigde Staten zullen een aanscherping van de tekst op dit punt niet accepteren, zo melden diplomaten.