Deelnemers ervaren missie vaak positief

Onderzoek wijst uit dat de meeste ex-militairen positief terugkijken op hun uitzending. „Zoveel onderlinge solidariteit heb ik nooit meer ervaren.”

Peter Kortekaas denkt ’ontzettend veel in positieve zin’ terug aan de zeven missies waarvan hij deel heeft uitgemaakt. Ronald Kon heeft ’enorm genoten’ van zijn tijd als tolk bij het Nederlandse Unifil-bataljon, die hij als ’heel erg verrijkend’ heeft ervaren.

Een meerderheid van de veteranen die uitgezonden zijn geweest, oordeelt positief over de missie. Voor deze in veteranenkringen bekende veronderstelling bestaat nu ook wetenschappelijke onderbouwing. Uit een grootscheeps onderzoek waaraan meer dan 1500 ex-militairen hebben meegedaan, blijkt dat 55 procent (zeer) positief over de missie oordeelt. Ruim een derde heeft zowel positieve als negatieve ervaringen.

Peter Kortekaas, tot 2007 aalmoezenier bij de marine, noemt het onderzoek ’een doorbraak in de beeldvorming’. „De gemiddelde Nederlander denkt dat soldaten getraumatiseerd van een missie terugkomen en verder mank door het leven gaan. Maar de meeste veteranen komen ’heel’ terug en ervaren hun missie als positief en zelfs als een kans, een verrijking.”

Onderzoekster Michaela Schok van het Veteraneninstituut promoveert vandaag in Utrecht op het onderzoek naar uitzendervaringen, getiteld ’Meaning as a mission’ (Betekenis als missie). Voor ex-militairen met de zogeheten posttraumatische stressstoornis (ptss) bestaat veel aandacht, maar zij vormen slechts een kleine groep. Schok heeft zich voor haar onderzoek gericht op de positieve ervaringen en gevolgen. Zij pleit ervoor om het publiek meer bewust te maken van de positieve gevolgen van militaire missies. Dat kan helpen bij het goed verwerken van de opgedane ervaringen. Ook tijdens de voorbereiding op een missie is het raadzaam om militairen op positieve aspecten te wijzen.

Het positief ervaren van een missie heeft invloed op de mate waarin veteranen er langdurig psychische klachten aan overhouden. Veteranen met veel ’veerkracht’ blijken hun ervaringen als minder bedreigend te ervaren en hebben ook minder last van posttraumatische stressreacties, aldus het onderzoek. Van de jongere veteranen oordeelt 7 procent uitsluitend negatief, tegen 11 procent van de oudere veteranen.

Spontaan kwam bijna 70 procent van de ondervraagden met een positieve ervaring op de proppen. Veel veteranen hebben levenservaring opgedaan en hun horizon kunnen verbreden. Het leveren van een militaire prestatie en onderlinge kameraadschap dragen ook bij aan het positieve oordeel.

Ronald Kon, in 1983 en 1984 tolk bij Unifil, bezoekt nog steeds de reünies en heeft door het jaar heen geregeld contact met Unifil-veteranen. „We hebben daar kameraadschap ervaren. Ik beschouw het als een heel positieve tijd. Het zal wel schelen dat ik geen traumatische ervaringen heb opgedaan of extreme omstandigheden heb meegemaakt; mijn uitzending is tamelijk rimpelloos verlopen. En de veerkracht waarover de onderzoekster het heeft, zat er bij mij al vóór die tijd in.”

Voormalig aalmoezenier Kortekaas heeft in Uruzgan wel benauwde momenten meegemaakt, maar denkt ook met plezier aan zijn missies terug. „Zoveel onderlinge solidariteit heb ik nooit meer in m’n leven ervaren. Ik heb nog steeds met een aantal militairen contact. Je hoeft niet veel tegen elkaar te zeggen, want we hebben hetzelfde meegemaakt.”