’Maak van koning geen lintknipper’

In een Kamerdebat over het koningshuis liet premier Balkenende duidelijk merken dat hij niets ziet in modernisering van de monarchie.

De rol van de koning binnen het Nederlandse staatsbestel moet volgens premier Balkenende blijven zoals het is. Ook in de aanloop naar de troonwisseling voelt hij niets voor vernieuwingsdiscussies over een ceremonieel koningschap.

Met die opstelling ligt hij dwars voor het steeds vaker opborrelende idee om kroonprins Willem-Alexander straks als koning een andere positie te geven dan zijn moeder nu heeft. De nieuwe koning mag niet louter een lintenknipper worden, maakte de minister-president gisteren duidelijk in een Tweede kamerdebat over het koningshuis.

Een aanzienlijke stroming in het parlement wil praten over eventuele omvorming van de huidige constitutionele monarchie naar een ceremonieel koningschap, zoals de Zweden dat sinds 1975 kennen. Daar maakt de koning geen deel uit van de regering, waarmee elke politieke bemoeienis is uitgesloten. Balkenende: „Het zou een verschraling zijn, een verarming. Ik zal me daar altijd tegen verzetten.”

Wanneer de taken van koningin Beatrix de politiek raken – zoals bij kabinetsformaties, als voorzitter van de Raad van State en in haar wekelijkse gesprekken met de minister-president – is dat volgens Balkenende geen enkel probleem. „Ik ben juist blij hoe onze koningin inhoudelijk op de hoogte is. Wordt het een ceremoniële functie, dan gaat het ten koste van de inhoud.”

SP, D66, PVV, GroenLinks maar ook coalitiefractie de PvdA willen dat de premier een discussiestuk schrijft over modernisering van de monarchie, net zoals premier Kok in 2000 deed. Toen werd het ceremonieel koningschap afgewezen. Balkenende zegt er negen jaar later niet opnieuw over te willen beginnen.

Tegenstanders in CDA, VVD, ChristenUnie en SGP verwijten de andere partijen dat zij de huidige incidenten rond het koningshuis misbruiken voor hun pogingen tot vergaande modernisering. Balkenende verdedigde het omstreden vakantiehuis van de kroonprins in Mozambique. Wel krijgt de familie van de koningin veel minder vergoeding voor privévliegreizen.