Werkt Murdochs plan hier ook?

amsterdam – - Dat de kranten al een tijdje niet zo goed gaan, is geen nieuws. Lezers krijgen het nieuws gratis via internet aangeboden. Volgens Peter Vasterman, docent journalistiek aan de Universiteit van Amsterdam, is er straks geen nieuws meer, omdat het simpelweg niet meer te financieren zal zijn.

De Australisch-Amerikaanse mediamagnaat Rupert Murdoch, bekend van Britse kranten als The Sun en The Times, heeft daarom een oud plan nieuw leven in geblazen. Murdoch hoopt de journalistiek te redden door zijn lezers te laten betalen voor alle nieuwssites die onder zijn media-imperium vallen.

Nederlandse kranten geven het nieuws nog wel gratis weg. Is het plan van Murdoch ook geschikt voor de journalistiek in Nederland? Vasterman ziet er niet zo veel in, omdat dan alle online nieuwssites mee moeten doen. In Groot-Brittannië doen lang niet alle kranten en nieuwssites met het initiatief van Murdoch mee en dan krijg je volgens hem ’scheve verhoudingen’. Zo blijven de BBC en The Guardian het online nieuws gratis aanbieden. „Kranten kunnen nu al bijna niet opboksen tegen een gigantische nieuwsorganisatie als de BBC, omdat die gefinancierd wordt met belastinggeld.”

Vasterman ziet meer in een algemene heffing op het verkrijgen van nieuws via internet, zoals de commissie-Brinkman eerder dit jaar adviseerde. „Voor de publieke omroepen betalen we ook belasting en dat vinden we normaal. Waarom zouden we dat dan ook niet voor nieuws doen?”

Als elke gebruiker een paar euro per jaar zou betalen, kan de toekomst van de journalistiek volgens Brinkman worden veiliggesteld. De media werden hier niet warm of koud van, en ook minister Plasterk voelde er niets voor. „Zo vreemd is het plan niet”, vindt Vasterman. Volgens hem is het ook in de VS voorgesteld om het nieuws te redden.

Onlangs maakte The New York Times bekend te overwegen de online-lezers vijf dollar per maand te laten betalen om de krant draaiende te houden. Vasterman ziet alleen wat in betaalde nieuwsdiensten als óf iedereen meegaat óf als het om een heel ander marktsegment gaat. „Het Financieele Dagblad brengt bijvoorbeeld specifiek nieuws dat misschien met nieuwsdienst tegen betaling wel zou scoren.” De zakenkrant Financial Times brengt het nieuws op internet eveneens tegen betaling.

John Malone, topman van de Amerikaanse mediagigant Liberty Global, zei onlangs in De Telegraaf dat kranten zichzelf de nek omdraaien door de eindeloze stroom gratis nieuwsberichten die ze voortdurend op internet pompen. „Dat roep ik al drie jaar”, reageert Vasterman. „Krantenabonnees zien ook dat de krant het nieuws gratis weggeeft op internet. Als het zo doorgaat, is er helemaal geen nieuws meer omdat het niet gefinancierd kan worden. Wie bewaakt dan de democratie?”