’Vooral jongeren onderschatten gevaren van rivieren’

Rijkswaterstaat Oost-Nederland gaat jongeren wijzen op de risico’s van zwemmen in de rivier. Jaarlijks verdrinken mensen doordat zij de gevaren onderschatten.

Een 19-jarige zwemmer die ’graag eens de Waal bij Nijmegen over wilde zwemmen’ heeft gisteren voor flinke opschudding gezorgd. Omstanders verloren hem uit het oog en sloegen alarm. Het scheepvaartverkeer werd stilgelegd en hulpverleningsdiensten kwamen in touw. De politie trof de man uiteindelijk aan op de plek waar hij de rivier in was gegaan. Hij zal zich voor de rechter moeten verantwoorden. Zwemmen in de vaargeul is levensgevaarlijk en verboden.

Donderdagavond sprong een 46-jarige inwoner van Arnhem van de Nelson Mandelabrug in de Neder-Rijn. Hij verdronk. De politie vermoedt dat de man het water in sprong nadat hij door twee anderen daartoe was uitgedaagd.

Het zijn doorgaans vooral jongeren die het gevaar van zwemmen in rivieren onvoldoende beseffen. Rijkswaterstaat Oost-Nederland ontwikkelt nu speciaal voor hen een campagne om hen de risico’s duidelijk te maken van draaikolken, scheepvaart en kramp door zeer koud water. „We denken voor het komende jaar aan voorlichting op scholen’’, zegt woordvoerster Vera Guikers van Rijkswaterstaat.

Op de rivierstrandjes gistermiddag aan de Neder-Rijn bij Wageningen zijn inderdaad veelal jongeren te zien. Gewapend met joints en bierblikjes –soms fietsmanden vol– trekken de tieners en studenten via een dam of uitgesleten paadjes langs de brandnetels en zuring naar de rivieroever. Elke krib lijkt zijn eigen doelgroep te hebben: families, sportvissers, verliefde stelletjes, naturisten en vooral veel ’chillende’ jongeren. Gezwommen wordt er aan de noordoever niet, ondanks de drukkende zomerhitte. Op de rivier stuiven wat rubberbootjes voorbij. De enige noemenswaardige scheepvaart is hier een schip met senioren en hun fietsen. In een zijtak van de Rijn aan de zuidoever, ver uit de buurt van de rivier, zijn wel zwemmers.

Rijkswaterstaat, de provincies en riviergemeenten waarschuwen jaar in, jaar uit voor een duik in rivieren. Hoewel het vaak is toegestaan, raden ze het sterk af. In een zwembrochure adviseert de provincie Gelderland geselecteerde zwem- en recreatieplassen te bezoeken, het liefst plekken waar blauwe borden aangeven dat ze veilig zijn en dat de kwaliteit van het zwemwater wordt gecontroleerd. Die controles ontbreken bij rivieren. Ook het toezicht op rivierzwemmers is gering. „We beheren alleen al in Gelderland en Overijssel zo’n duizend kilometer aan oevers’’, zegt Guikers. „Het zou enorm veel menskracht vergen om toezicht te houden. Dit jaar hebben we een flyer gemaakt en verspreid langs de Waal en de Rijn. Zwemmen in de rivier is strafbaar als het de scheepvaart hindert. Pootjebaden en zwemmen tussen de kribben is niet verboden.’’

Hoeveel recreanten jaarlijks om het leven komen in Neder-Rijn, Waal en IJssel, is Rijkswaterstaat Oost-Nederland niet bekend.

Ook in de Wageningse uiterwaarden zijn de afgelopen jaren enkele recreanten verdronken, onder meer bewoners van een asielzoekerscentrum. Sindsdien waarschuwt de gemeente Wageningen voor de gevaren van zwemmen in de rivier. En ook het Centraal Orgaan Opvang Asielzoekers maakt sinds 2005 asielzoekers via folders en posters bewust van de gevaren. Maar zwemmen in de rivier blijft, stelt Guikers, uiteindelijk de eigen verantwoordelijkheid van recreanten.