Een kabeltram en draadloos internet in een sloppenwijk

Een sloppenwijk in Rio de Janeiro wordt niet langer geregeerd door drugsbendes, maar door de politie, maatschappelijk werk en de gezondheidszorg.

De drugshandel weg, de staat terug. Dat was de droom die Sérgio Cabral, gouverneur van de provincie Rio de Janeiro, had. Voor Santa Marta, een sloppenwijk van negenduizend inwoners in het zuiden van Rio de Janeiro, is zijn droom uitgekomen.

Sinds eind november is de politie hier weer de baas. Die patrouilleert dag en nacht bij de toegang tot de wijk. Op een berg naast de favela staat een politiepost die uitkijkt op de krotwoningen en een paar sociale woningbouwprojecten.

De sfeer in de favela doet denken aan een levendige markt. In een buurtcentrum worden cursussen internet en beroepsopleidingen voor bakker en kapper gegeven. Overal zijn mensen van het lichtbedrijf aan het werk. Bijna iedereen heeft al elektriciteit, riolering en stromend water.

De wijk is de laatste tijd veel in het nieuws. Dat komt omdat Santa Maria, ooit een van de meest gewelddadige favela’s van de stad, veranderd is in een modelwijk. Vorig jaar mei werd het ’Plano Inclinado da Comunidade Santa Marta’ ingehuldigd, een kabeltram die de bewoners gratis de berg op en af brengt. En in maart is een netwerk voor draadloos internet aangelegd.

De voorzitter van de bewonersassociatie, José Mário Hilário dos Santos (48), is blij met de veranderingen: „De staat is hier nu de baas. De politie die in deze wijk rondloopt, heeft een aparte training gehad. Vroeger sloegen ze er alleen maar op los. Tegenwoordig zijn er andere prioriteiten, zoals het verbeteren van de vuilnisdienst, de gezondheidszorg, de vrijetijdsbesteding en werk.”

Vanuit het kantoortje van de bewonersassociatie wordt het wifi-internetproject uitgerold. Vier jonge mensen houden op een grote kaart bij waar wel en waar geen bereik is. Elana Paulino (18): „In mijn huis kan ik naar YouTube kijken. Dat is de graadmeter.” De staat kwam met het gratis internet, nadat een illegale provider uit de lucht was gehaald. Paulino: „Die is met geweld verwijderd. De illegaal afgetapte kabel-tv is ook weggetrokken. Nu hebben de meeste mensen schoteltelevisie.”

Paulino vraagt Junior da Silva Cabral (15) om achter een paar adressen op de berg aan te gaan, waar bewoners advies hebben gevraagd over de aan te schaffen antenne. De tocht gaat omhoog via de kabelbaan. Een van de mensen bij wie ze langsgaan, is Luzia da Silva (35). Zij woont bovenop de berg, pal naast de politiepost. „De eerste keer durfde ik niet te kijken, mijn bloeddruk schoot omhoog. Maar na twee maanden was ik eraan gewend”, vertelt ze.

Boodschappen, vuilnis en bouwmaterialen, alles wordt sinds een jaar vervoerd met de lift. „Fantastisch”, zegt Da Silva. „Voorheen deed ik er lopend een uur over om boven te komen.”

Over de politiepost heeft Da Silva een dubbel gevoel: „Vuurgevechten zijn er niet meer. Kinderen kunnen nu tot laat buiten spelen. Het zou goed zijn als dat in alle favela’s zo was. Ik hoop echt dat het zo blijft. Al vind ik het wel vervelend dat ik in mijn eigen huis geen feestje meer mag geven. Om twee uur ’s nachts moet het afgelopen zijn.” Intussen heeft Junior bereik gevonden. Luzia da Silva moet de duurste antenne kopen – 70 euro. Dat gaat ze doen.