Bij zoveel fraude bieden in Iran alleen nieuwe verkiezingen een uitweg

Een jonge vrouw was ze, en haar sterven was bijna live te volgen op YouTube. Neda, stem in het Perzisch, werd daarmee het symbool van de strijd tegen het regime in Teheran. Neda’s dood liet zien hoe krachtig deze vormen van ongefilterde burgerjournalistiek (op Twitter, YouTube en Facebook) kunnen zijn als de gevestigde pers is gekneveld. Tegelijkertijd toont haar dood aan hoever de machten in Iran bereid zijn te gaan.

In Iran wordt momenteel een gevaarlijke chicken game gespeeld. Beide machtsblokken weten van geen wijken, en sturen – al dan niet gewild – aan op nog hardere confrontatie. Aan de ene kant is daar de zittende macht, met president Ahmadinejad en geestelijk leider Khamenei, die gisteren bij monde van de Revolutionaire Garde hun spierballen lieten rollen. Iedere demonstratie die nu nog door de straten van Teheran trekt, wordt met geweld neergeslagen, waarschuwde deze militaire elite-eenheid.

Aan de andere kant houdt oppositieleider Mir Hossein Moesavi vast aan zijn oproep tot demonstreren, ook al dreigen de autoriteiten hem nu met rechtsvervolging.

Moesavi eist nieuwe verkiezingen en staat daarmee in zijn recht. De vermoedens van grootschalige fraude kregen gisteren zelfs bijval uit de mond van de Raad van Hoeders, het hoogste (juridische) orgaan in het Iran. Die verzuimde alleen conclusies te trekken uit de vaststelling dat er maar liefst drie miljoen stemmen te veel zijn uitgebracht. Met het oneigenlijke argument dat ’dit de uitslag toch niet verandert’ poogde de Raad verder verzet te smoren. Kennelijk tevergeefs.

Moesavi wil bovendien dat nieuwe verkiezingen onder onafhankelijk (Iraans) toezicht moeten staan, een voorwaarde die te midden van de groeiende spanningen zeer lastig te organiseren is. Toch lijkt het een van de weinige vreedzame kansen op een doorbraak.

Het grote schrikbeeld is nu dat met het uur de kansen groeien op die andere optie: de demonstraties worden in bloed gesmoord. Een realistisch scenario, gezien de live-verslagen die ook gisteravond weer op Twitter en YouTube verschenen.

Enkele Europese landen riepen daarom Iran op geen excessief geweld meer te gebruiken. Zij deden dit, wetende dat Iran elke opmerking uit het buitenland gebruikt bij het creëren van zijn vijandbeelden en zondebokken voor de binnenlandse mistanden. Het is ook het minste dat Europa verplicht is aan mensen als Neda.