Grote ongelukken door winst in zorg

Als zorginstellingen vreemd geld mogen aantrekken gaat dat ons meer kosten dan minister Klink denkt.

Het past niet bij elkaar; winst maken en zorg verlenen. Het bijt elkaar. De zorg wordt er slechter van als het maken van winst in de zorgverlening wordt toegestaan. En toch wil minister Klink in de zorgsector het maken van winst toestaan. In 2011 moeten ziekenhuizen en ook andere zorginstellingen winst mogen maken en kapitaal van buiten aantrekken

Minister Klink geeft daar nog de draai aan dat kapitaalverschaffers geen invloed mogen hebben op de zorgverlening en aandeelhouders geen zeggenschap mogen krijgen over wat in de zorg gebeurt, maar dat is echt irreëel. Immers, als de aandeelhouder ergens geld in steekt wil hij het hoogste rendement zien te krijgen en is winst het doel.

We weten uit landen waar winst mag worden gemaakt en waar de zorg als een vrije markt wordt gezien, zoals in de Verenigde Staten, dat ziekenhuizen heel sterk gericht zijn op omzetverhoging. Alles wordt in het werk gesteld om de productie op te schroeven en er wordt dus ook uitgebreid reclame gemaakt. Dokters worden onder druk gezet voor de winst. Ze worden ook heel erg gepind op een zo goedkoop mogelijke aanpak om de winst te vergroten.

Ook in Nederland lijkt het deze kant dus op te gaan. Ik hoorde onlangs het verhaal van een medisch specialist. Hij was bij de Raad van Bestuur van het ziekenhuis geroepen omdat zijn productie achter liep bij wat van hem verwacht werd. Hij legde het bestuur uit dat hij als kinderarts het beleid had om kinderen zo snel mogelijk weer naar huis te sturen en onder behandeling van de huisarts te laten als het enigszins mogelijk was. „Kinderen horen niet in het ziekenhuis”, is zijn stelling. „Dat houdt in dat je goede voorlichting moet geven aan zowel ouders als huisarts, zodat de kinderen niet naar het ziekenhuis hoeven als het niet strikt noodzakelijk is. Ik ben er om mensen beter te maken en niet om productie te maken”, zo pareerde hij de kritiek van de Raad van Bestuur.

De grote angst in de zorgsector is dat de gerichtheid op financiën en op omzetvergroting er toe zal leiden dat artsen te veel gaan doen, en komen tot ongerichte diagnostische ingrepen, laboratoriumtesten, röntgenfoto’s, scans en total bodychecks. Dat geeft mensen het gevoel dat ze ziek zijn en die gaan zich dan ook als zodanig gedragen. Ze neigen tot meer consumptie en tot steeds meer onderzoek om toch maar vooral de zekerheid te krijgen dat er niks loos is. Bij te veel testen bestaat de kans dat er toch iets wordt gevonden, die eigenlijk een variatie van het normale is, maar dat toch tot een ingreep leidt. Het is bekend dat dit kan leiden tot schade. Die stimuleer je door te veel en te ongericht ingrepen en onderzoeken te doen. Dat kost veel geld, maar kost ook levenskwaliteit.

Advertenties om mensen te stimuleren naar de laboratoria te gaan of naar (privé)klinieken zouden in wezen verboden moeten worden omdat ze leiden tot overconsumptie en tot schadelijke gevolgen daarvan.

Omzetverhoging zal uiteindelijk leiden tot kwaliteitsverlies. Niet alleen de schadelijke gevolgen van een teveel aan zorg zijn dan de oorzaak, maar bij productieverhoging hoort ook dat er sneller dient te worden gewerkt. Dat is niet alleen voor de medische zorg het geval, maar ook in de verpleging zal men gericht zijn op zo weinig mogelijk handen aan het bed om de winst maar te kunnen behalen.

Dat vermindert de kwaliteit van de zorg. Immers, zorg is aandacht geven, is respect tonen. Respect kost tijd: aandacht kost tijd. Dat past niet in een bedrijfsmatige aanpak van de zorg gericht op productieverhoging. En aandeelhouders zullen dit toch in de toekomst gaan eisen, ondanks het feit dat nu de minister zegt dat ze zich er niet mee mogen bemoeien. Meer omzet, meer productie, meer markt zal tot flinke kwaliteitsproblemen leiden, die we overigens nu al kunnen waarnemen.

Deze ontwikkeling moeten we afraden in het belang van de kwaliteit van de zorg en in het belang van patiënten. Bezint eer gij begint: overheid en politiek, kom terug op het idee van winst makende zorginstellingen. Als het ingevoerd is kunnen we nauwelijks meer terug. Winst en zorg horen niet bij elkaar, zijn zelfs een contradictio in terminis.