Koningin, koningin, kom tevoorschijn

Net als in Nederland is het in Scandinavië traditie dat leden van het koninklijke huis zich onder de bevolking begeven.

Er is in Scandinavië geschokt gereageerd op de aanslag in Nederland, maar dit heeft nog niet geleid tot discussies over verhoogde beveiliging van Scandinavische monarchen.

Over een paar maanden is het weer ’Victoriadag’. Dan viert de Zweedse kroonprinses Victoria haar verjaardag op het eiland üland, waar de koninklijke familie een privé-kasteel bezit. Op 14 juli wordt de prinses tweeëndertig en net zoals voorgaande jaren zal ze die dag onder meer een wandelingetje maken door het park, waar ze felicitaties in ontvangst neemt van ’gewone’ Zweden. Deze ’Victoriadag’, met optredens van bekende artiesten, is zo populair, dat de dag inmiddels is uitgegroeid tot een hele ’Victoriaweek’. In de aanloop naar haar verjaardag kunnen Zweden deelnemen aan onder meer wedstrijden ’Victoriagolf’ en ’Victoriatennis’.

Elk jaar neemt de prinses die dag boeketjes van wilde bloemen in ontvangst. Ook dit jaar zal ze geen moment aarzelen om de kleurige kralenkettingen, die ze krijgt van kleine meisjes in het publiek, om haar hals te hangen. Zelfs al staat het wat ongewoon: plastic kralen bij een koninklijke outfit.

Kortom, op ’Victoriadag’ is de Zweedse koninklijke familie net zo ’aanraakbaar’ als koningin Beatrix op Koninginnedag. En niet alleen op die dag. Bij staatsbezoeken is het in Zweden een traditie om met de gasten in een koets door de straten van Stockholm te rijden.

Tot nu zijn er in Zweden maar enkele incidenten geweest. Acht jaar geleden gooide een tiener de Zweedse koning Carl Gustaaf een aardbeientaart in het gezicht. De koning bracht toen samen met zijn vrouw een bezoek aan een vogelwacht in het westen van Zweden. Volgens ooggetuigen gaf de vorst, toen hij van de schik bekomen was, de jongen een vriendelijk schouderklopje en wilde hij weten of zijn lijfwachten hem niet te hardhandig hadden aangepakt.

Prinses Victoria is enige tijd lastig gevallen door een stalker, een Deen die beweerde verliefd op haar te zijn. De man leed aan schizofrenie en wist in 1999 te ontsnappen uit een psychiatrische inrichting. Kort daarna werd hij aangehouden in het park van het koninklijke zomerpaleis, op weg naar Victoria. Het incident leidde destijds tot verhoogde bewaking.

In Denemarken heeft koningin Margrete net twee weken geleden haar verjaardag gevierd. Traditiegetrouw scandeert de menigte ’Koningin, koningin, kom te voorschijn anders gaan we naar huis’. Een paar minuten voor twaalf verschijnt ze op het balkon van het paleis in Kopenhagen, samen met haar echtgenoot, haar twee zonen en hun gezinnen. Zelfs al blijft Margrete die dag op een afstand, toch wil ze graag laten zien dat ze ’heel gewoon’ is. Een aantal jaren geleden bijvoorbeeld kwam ze het het balkon op met ’ochtendhaar’, alsof ze net uit bed was gestapt. Het maakte haar nog geliefder bij de bevolking.

Die populariteit beschermt haar, menen veel Denen. In 2000, toen de Deense vorstin zestig werd, liet zij zich in een open koets door het centrum van Kopenhagen rijden. Zelfs al is zij omgeven door veiligheidsagenten, toch verbazen met name buitenlanders zich hierover. „Als iemand haar kwaad zou doen, wordt hij ter plaatse gelyncht”, klinkt het vaak. Elke zomer doet de Deense koningin met haar koninklijke jacht een aantal plaatsen aan, ’om haar land beter te leren kennen’.

En precies op het moment dat in Nederland Koninginnedag een dramatische wending nam, maakte het Noorse koninklijk paar juist een wandeling door de plaats Tromsü, in het noorden van Noorwegen. Aanleiding was het staatsbezoek van de gouverneur-generaal van Canada. Voor deze wandeling door het centrum van de stad was maar liefst een uur uitgetrokken.

De sfeer die dag leek in alles op een Nederlandse Koninginnedag. Kinderen hadden voor de gelegenheid vrij van school gekregen. Langs de route stonden kraampjes en er waren sportverenigingen die demonstraties gaven. De koning en koningin en hun gasten proefden enthousiast van Noorse delicatessen, zoals koningskrab en plaatselijke geitenmelk. Maar er was één verschil: in Noorwegen bleef de sfeer ontspannen en feestelijk.