’Positie arbeidsmigrant verergert door crisis’

Alleen door de arbeidsmarkt voor migranten beter te reguleren, kunnen incidenten zoals met de Roemenen in Someren worden voorkomen.

Precies een jaar geleden werd de dvd ’Naar Nederland? Zo werkt het’ gepresenteerd. De dvd moet voorkomen dat Polen in zee gaan met malafide uitzendbureaus. Of de dvd zijn vruchten heeft afgeworpen, is niet te zeggen. Zeker is wel dat Poolse migranten, zo’n 80.000 inmiddels, het beter voor elkaar hebben in Nederland dan een aantal jaren geleden. Ze werken tegen een redelijk loon en hebben zich goed georganiseerd. Arbeidsvoorwaarden worden steeds vaker ook in het Pools opgesteld.

Voor Roemenen en Bulgaren ligt dat anders. Ze zijn niet goed georganiseerd en werken met een tewerkstellingsvergunning – ze mogen alleen in Nederland werken als er bijvoorbeeld geen andere loodgieter te vinden is. Gevolg is dat werkgevers geen tewerkstellingsvergunning aanvragen omdat dat een lange en lastige procedure is. Daardoor gaan veel migranten illegaal aan de slag. Het incident in Someren, waar deze week een grote groep Roemenen in slavernij-achtige omstandigheden werd aangetroffen, is daar een voorbeeld van.

Dit voorbeeld toont volgens de Vereniging voor Internationale Arbeidsbemiddelaars (VIA), waarbij 35 ondernemingen zijn aangesloten die jaarlijks 50.000 arbeidsmigranten bemiddelen, dat de arbeidsmarkt voor arbeidsmigranten beter gereguleerd moet worden. Juist nu. „Door de economische crisis willen klanten dat arbeid goedkoper wordt”, zegt directeur van de VIA Gerlof Roubos. „Dat gaat vaak over de rug van de arbeidsmigrant.” En dat terwijl de Europese Unie straks kampt met een tekort aan arbeiders. Deze week voorspelden het Sociaal Cultureel Planbureau en het Centraal Planbureau dat, als Europese landen de komende jaren geen of weinig arbeidsmigranten van buiten de EU toelaten, het ’hek om de arbeidsmarkt gaat knellen.’

De regulering voor arbeidsmigranten in Nederland is weliswaar verbeterd, maar volgens Roubos gaat die nog niet ver genoeg. „De certificering die de uitzendbranche (waar de meeste migranten werkzaam zijn, red.) een jaar geleden heeft ingevoerd, garandeert dat een uitzendbureau belasting betaalt, premies afdraagt en met legale werknemers werkt, maar daar kan makkelijk mee gesjoemeld worden. Zo is het brutoloon voor de migrant wel gewaarborgd, maar blijft er onder de streep soms weinig over omdat werkgevers bijvoorbeeld administratiekosten rekenen, waarvan onduidelijk is waarvoor deze worden gebruikt.” Bovendien wordt er alleen gecontroleerd als er een vermoeden bestaat dat het uitzendbureau fout handelt.

Naast de certificering van de uitzendbranche is er sinds 1 januari ook een keur van de Stichting Keurmerk Internationale Arbeidsbemiddeling (SKIA). Om voor dat keurmerk in aanmerking te komen, moeten bedrijven aantonen dat ze werken via richtlijnen van goed ondernemerschap. Dat betekent concreet dat er controle plaatsvindt of bedrijven onder meer werken met een goede arbeidsovereenkomst en de juiste lonen uitbetalen. Ook moeten bedrijven aantonen dat de arbeidsmigrant fatsoenlijke gehuisvest wordt. Het keurmerk is echter weinig bekend. Slechts veertig bedrijven hebben zich gemeld, terwijl er nog steeds zo’n tweeduizend malafide uitzendbureaus bestaan die arbeidsmigranten bemiddelen.

Roubos wil terug naar een vergunningsysteem voor uitzendbureaus, dat tien jaar geleden juist is afgeschaft. In dat systeem fungeert de overheid als een soort cao-politie.