Britse bobby kampt met imagoprobleem

Na een serie incidenten staat het imago van de Britse politie onder druk. Geen vriendelijke bobby meer, maar agenten met wapen en bivakmuts.

De Britten lijken zich te keren tegen hun politie, ooit een symbool van nationale trots. Zelfs mensen die nog nooit met de wet in aanraking zijn gekomen, stellen het optreden van de politie en haar almaar toenemende bevoegdheden ter discussie, zo blijkt uit opiniepeilingen.

Dat is niet een tijdelijke bevlieging, denkt Anna Fairclough van de mensenrechtenorganisatie Liberty. „We waren gewend aan de bobby on the beat (de wijkagent op straat), die geen wapen draagt. Nu zie je steeds meer agenten met vuurwapens. De ME draagt bivakmutsen, helmen, ze hebben wapenstokken. Het politietoezicht op demonstraties is steeds agressiever geworden.”

De politie kwam eerder dit jaar ook in opspraak door de arrestatie van een Conservatief Lagerhuislid, dat gelekte documenten van het ministerie van binnenlandse zaken had ontvangen, De parlementariër zou daarmee de nationale veiligheid in gevaar hebben gebracht. Het Openbaar Ministerie verwees de aanklacht naar de prullenbak.

En dan waren er de Oostenrijkse toeristen die werden aangehouden omdat ze foto’s van bussen maakten. De politie dwong hen om hun vakantiekiekjes van dubbeldekkers te verwijderen, omdat die door terroristen gebruikt zouden kunnen worden. Agenten mogen om dezelfde reden niet meer worden gefotografeerd.

„De politie heeft in de afgelopen jaren veel extra bevoegdheden gekregen: op het gebied van het tegengaan van samenscholingen en asociaal gedrag, en in het kader van de antiterreurwetgeving”, stelt Fairclough. „En agenten die onder druk staan van allerlei politieke streefcijfers om de criminaliteit omlaag te krijgen, maken steeds makkelijker van die nieuwe bevoegdheden gebruik. Die hele doelstellingencultuur voedt het wantrouwen tegen de politie.”

Cijfers over het aantal aanhoudingen om mensen te fouilleren onder de antiterreurwet lijken haar kritiek te bevestigen. Dat aantal steeg met 215 procent in 2007-2008. Slechts 6 op 10.000 aanhoudingen leidden tot een arrestatie. „Mensen zijn bezorgd over de militarisering en de politisering van de politie, maar die ontwikkeling is al aan de gang sinds de jaren zeventig. Alleen is alles nu zichtbaar”, zegt de politiedeskundige Robert Reiner van de London School of Economics.

Oud-strafrecht-advocaat Dennis Muirhead beaamt dat. „Tijdens de protesten tegen de Vietnamoorlog ging het er ook hardhandig aan toe. Alleen waren er toen geen mobieltjes die alles konden filmen.”

„Het aardige imago van de bobby zonder wapen”, zegt Reiner, „is een mythe waarvan ik niet begrijp dat die nog bestaat. Het is een weloverwogen maaksel uit het begin van de negentiende eeuw om het publieke wantrouwen tegenover de politie te overwinnen. De Britten konden zich identificeren met een politiemacht die tegen geweld was, maar die klaar stond als het nodig was. De politie was een symbool van nationale trots.”

Dat kon misschien in een tijd zonder veel sociale conflicten, maar dat is nu wel anders. „Dat is het werkelijke onderliggende probleem”, zegt Reiner. „Door de toenemende sociale spanningen wordt de politie harder.” Toch, zo beaamt ook de politiedeskundige, blijft het Britse politiekorps uniek. Want nergens anders in de wereld lopen agenten normaal gesproken zonder wapen hun ronde.