Ondeugd deugt nooit

Deugden en ondeugden zijn volgens filosoof Ger Groot graduele begrippen. Groot vat in Trouw van 10 april hypocrisie op als een deugd, omdat ’samenleven lukt dankzij hypocrisie’. Het laatste kan kloppen, maar het eerste nooit: hypocrisie is altijd een ondeugd.

De interessante serie over deugden in Trouw doet er wijs aan het verschil tussen deugden en ondeugden te handhaven. Dat onderscheid verheldert deugdexpert Aristoteles in zijn Ethica, waarin hij zegt dat niet elke handeling of emotie een midden toelaat. Sommige manieren waarop wij in het leven kunnen staan hebben namelijk een naam die, zo zegt Aristoteles, ’automatisch al een slechtheid impliceert’. Dat geldt bijvoorbeeld voor ontrouw en afgunst en ook voor hypocrisie. Deze en vergelijkbare houdingen zijn ’op zichzelf slecht en niet pas in hun extreme vorm’. Het is dus nooit mogelijk om ’correct hypocriet’ te handelen: men handelt dan altijd verkeerd. ’Men faalt dan’, zo zegt Aristoteles, ’ongeacht wat men van deze dingen doet’. Ondeugden blijven altijd ondeugden.

Joost Dupont, Ethicus, Nijmegen