30.000 Ivorianen tegen Trafigura

Het gifschip Probo Koala veroorzaakte in 2006 zeker tien doden in Ivoorkust. Gisteren begon in Londen het proces tegen olieconcern Trafigura.

Namens 30.000 Ivorianen klaagt het Engelse advocatenkantoor Leigh Day & Co de Nederlands-Britse oliehandelaar Trafigura aan bij het hooggerechtshof. Dit groepsproces zou het grootste zijn in de geschiedenis van het Britse recht.

Trafigura, met hoofdkantoren in onder meer Londen en Amsterdam, wordt verweten dat het nalatig is geweest en de gezondheid hebben geschaad van de bevolking van Abidjan, de grootste stad van Ivoorkust. De beschuldigingen hebben te maken met het gifschip de Probo Koala.

In augustus 2006 kwam de Probo Koala, gehuurd door Trafigura en geladen met een mengsel van petroleum, soda en zeer giftige stoffen, vanaf Amsterdam aan in Abidjan.

De verwerking van het scheepsafval in de Amsterdamse haven zou Trafigura veel meer kosten dan gedacht. Geen 12.000, maar 500.000 euro, zo factureerde het Amsterdamse verwerkingsbedrijf. Dus stuurde Trafigura de Probo Koala door naar Abidjan.

Daar was een Ivoriaans bedrijf, Société Tommy, bereid de afvalstoffen voor een fractie van de Amsterdamse prijs te verwerken en af te voeren. Maar in plaats daarvan werden de giftige stoffen illegaal geloosd op verscheidene vuilstortplaatsen rond Abidjan. Vervolgens vielen er tien doden. Tegen de honderdduizend Ivorianen hebben sindsdien last van huidbeschadiging, ademhalingsproblemen, braken en diarree.

Advocatenkantoor Leigh Day & Co acht Trafigura daarvoor verantwoordelijk en eist financiële genoegdoening voor de slachtoffers, oplopend tot ruim 100 miljoen euro.

Trafigura wijst alle beschuldigingen van de hand. Met een afkoopsom van 152 miljoen euro aan de Ivoriaanse overheid wist het concern strafrechtelijke vervolging in Ivoorkust af te wenden.

Verwerkingsbedrijf Société Tommy kwam er minder goed van af. Door een rechtbank in Ivoorkust kreeg Salomon Ogborugbo, de Nigeriaanse topman van Tommy, vorig jaar twintig jaar cel vanwege zijn rol bij het dumpen van chemisch afval afkomstig van de Probo Koala. Een betrokken havenarbeider kreeg vijf jaar cel. Maar in Engeland vindt Day Leigh dus dat ook Trafigura alsnog ter verantwoording moet worden geroepen. Trafigura maakt zich volgens het advocatenkantoor schuldig aan het omkopen van getuigen. Een arme Ivoriaan zou door Trafigura zijn getrakteerd op een reisje naar Marokko en verblijf in een luxe hotel. Daar zou hij door advocaten van het concern stevig zijn ondervraagd over zijn verklaring.

Intussen blijft veel onduidelijk in de zaak. Hoewel Leigh Day & Co het aantal dodelijke slachtoffers op tien houdt, spreken rapporteurs van de Verenigde Naties al jaren van zestien doden. Ook de exacte hoeveelheid gedumpt gif varieert, afhankelijk van de bron. VN-rapporteurs hebben het consequent over 500 ton, terwijl advocatenkantoor Leigh Day & Co meent dat het om 400 ton chemisch afval gaat.