Uitzondering voor klein café komt rookverbod in horeca ten goede

Minder dan een jaar na invoering van een rookverbod in de horeca staat minister Klink (volksgezondheid) voor de vraag of hij dit algemene verbod moet handhaven of versoepelen.

In de zaak tegen eenmanscafé Victoria in Breda sprak zowel de rechtbank als het gerechtshof de uitbater vrij van overtreding van de wet. De motivering van de uitspraken verschilde, zodat er voor de Hoge Raad nog werk aan de winkel is, maar duidelijk is dat het algemene verbod op losse schroeven staat. Het gaat te ver om de conclusie te trekken dat de rechter de wetgever in zijn hemd heeft gezet, temeer daar het laatste rechterlijke woord nog niet is gesproken, maar er is voor regering en beide Kamers na het snelle echec alle reden tot heroverweging.

Het kenmerk van een goede wet is dat deze steunt op een breed levend rechtsgevoel en zoveel mogelijk rekening houdt met de belangen van minderheden. Is dat niet het geval, dan wordt het moeilijk een wet te handhaven, tenzij dit op draconische wijze gebeurt. Voor dat laatste heeft de overheid gelukkig niet gekozen – zoiets past niet in de Nederlandse traditie. De wetgever behoort zich daarom alsnog af te vragen of het verbod niet te algemeen en te absoluut is.

Het doet geen afbreuk aan de algemene norm van niet-roken in openbare gelegenheden, als er op deze regel uitzonderingen worden toegestaan. Hierbij is het goed nog eens te memoreren dat het doel van het verbod is werknemers tegen de schadelijke effecten van tabaksrook te beschermen. Het toestaan van een rokertje in een eenmanszaak zonder personeel is met dat doel niet in strijd. Het argument van het CDA dat met het maken van een uitzondering oneerlijke concurrentie ontstaat, is betrekkelijk. Daarvan is nu ook al sprake, doordat grotere gelegenheden rokersruimten met zelfbediening hebben ingericht.

Niet alleen het belang van de roker en dat van ruim tweeduizend kasteleins zijn hier in het geding; het gaat ook om het voortbestaan van de kroeg op de hoek, die deel uitmaakt van de buurt- en dorpscultuur in Nederland. Tussen roken en niet-roken valt lastig te middelen, maar met praktische wijsheid valt er op dit vlak meer te bereiken dan met te rigide regelgeving. Uiteraard moet de wet worden nageleefd, maar een verstandige wetgever zorgt ervoor dat een wet ook kán worden nageleefd. Een uitzondering voor het kleine café zal het de héle samenleving makkelijker maken het rookverbod te aanvaarden.