Duurzame soja moet boer en milieu helpen

De vijfhonderd melkveehouders die leveren aan Cono Kaasmakers en ijsproducent Ben en Jerry’s, kiezen voor een nieuwe, duurzame soja.

Twee jaar geleden startte Cono Kaasmakers, vooral bekend van De Beemsterkaas, het duurzaamheidsprogramma Caring Dairy. De veehouders, die overigens ook melk leveren aan de ijsfabriek van Ben & Jerry’s in Hellendoorn, gingen terug naar de schoolbankjes om samen te leren hoe ze op en rond hun erf aan duurzaamheid kunnen werken.

Nu krijgt Caring Dairy ook betekenis buiten het boerenerf. De boeren haken aan bij het nieuwe programma dat ontwikkelingsorganisatie Solidaridad in samenwerking met het Wereld Natuur Fonds en Stichting Natuur en Milieu ontwikkelde voor duurzame soja, het Soy Producer Support Initiative (Soypsi). „Want er is een relatie tussen de soja die wordt verwerkt in het krachtvoer voor onze koeien en CO2-uitstoot. Voor de aanplant van sojaplantages verdwijnen immers indirect veel bossen”, zegt Klaas Jan van Calker, projectleider duurzaamheid van de kaasmakerij uit de Midden-Beemster.  

Nu is de verwerking van duurzame soja in veevoer niks bijzonders. Drie jaar geleden kondigde zuivelbedrijf Campina al aan dat het voor zijn dagverse zuivel zou overstappen op krachtvoer waarin soja is verwerkt die voldoet aan de zogenoemde Basel-criteria. De soja zou worden verbouwd door kleine boerenfamilies in Brazilië die geen wouden kapten en zuinigjes zouden omspringen met bestrijdingsmiddelen. Ook zouden zij een eerlijke prijs ontvangen voor hun soja.

Maar afgelopen jaar, toen de grondstofprijzen wereldwijd sterk stegen en speculanten hun kansen roken, werd een keerzijde van deze aanpak duidelijk. Van Calker: „Toen moesten er forse premies betaald worden die wel opliepen tot vijftig procent van de reguliere sojaprijs. En daarvan zagen de sojatelers nauwelijks iets terug.” 

Soypsi sluit daarom aan op lokale programma’s in de straatarme deelstaat Madhya Pradesh in Centraal-India. Aan dit programma nemen 10.000 sojaboeren deel, voor veertig procent vrouwen. De melkveehouders van de kaascoöperatie gaan deelnemen in dit programma door de aankoop van certificaten ter grootte van een kleine twee miljoen kilo soja, genoeg voor de productie van Beemsterkaas en Ben & Jerry’s ijs. „We maken eigenlijk een directe afspraak met de organisatie die de telers begeleidt. De premie die we betalen voor de duurzame soja, komt daarmee ook vooral in de zak van de telers terecht”, zegt Van Calker.

De boeren krijgen naast een eerlijke prijs ook les in hoe ze hun productie kunnen verbeteren en hun opbrengsten verhogen. India kent, anders dan bijvoorbeeld Brazilië, geen grote sojaplantages. De teelt is extensief – de opbrengst per hectare is half zo groot als in Zuid-Amerika – en 4,5 miljoen boeren zijn ervan afhankelijk.

„Daarnaast kent ook India melkveehouderij. Wij willen actief helpen en investeren om deze naar een hoger niveau te brengen”, zegt Van Calker.

Bedoeling is wel dat het Soypsi-programma meer deelnemers krijgt. Het verwerken en verschepen van de soja is namelijk een kostbare zaak en alleen grote volumes zijn financieel haalbaar.

Maar volgens Van Calker is dat een kwestie van tijd. In het krachtvoer van koeien is relatief weinig soja verwerkt. Grootverbruikers zijn vooral de varkenshouderij en een pluimvee-industrie. En vanuit die hoek is veel interesse. Zo wil een grote eierenhandel maar ook een groep varkenshouders ermee aan de slag. Ook FrieslandCampina, zoals Campina na de fusie met FrieslandFoods tegenwoordig heet, heeft interesse laten blijken.