Van Gaal keert bij Bayern terug op gewenste niveau

Een vertrek van Van Gaal bij AZ heeft er ingezeten sinds de toptrainer in de provincie onder zijn niveau ging werken. Of Bayern München zijn droomclub is, zal moeten blijken.

Met een verwijzing naar de morele waarden waarmee hij is opgevoed, zou Louis van Gaal kunnen worden verweten dat hij zichzelf verloochent dan wel ontmaskert nu hij AZ verruilt voor Bayern München. Hij liet zich er altijd op voorstaan contracten te respecteren, en ooit liet hij een afkoopsom van naar verluidde (toen nog) zes miljoen gulden liggen door zelf op te stappen bij Barcelona. Nu vertrekt hij een jaar vóór het einde van zijn contract uit Alkmaar.

Toch kan hij in dit uitzonderlijke geval moeilijk van een immorele houding worden beticht. Op 57-jarige leeftijd rest Van Gaal een beperkte tijd voor zijn overgebleven ambities: bondscoach zijn op een EK of WK en werken bij een topclub als Bayern München. Van Gaal benadrukte eerder deze week dat hij AZ op een nette manier wilde verlaten –niet zoals, kon daarbij worden gedacht, Ronald Koeman eind 2007 inderhaast Valencia boven PSV verkoos.

Uit het gebrek aan wezenlijke weerstand bij AZ valt op te maken dat de partijen in Alkmaar in elk geval zo net mogelijk uit elkaar zijn gegaan. AZ heeft alle reden om het vertrek van de gelauwerde trainer in de hoogste mate te betreuren, maar daarbij past de kanttekening dat een voor de club spijtige ontwikkeling als deze er feitelijk sinds Van Gaals entree in 2005 heeft ingezeten. Van Gaal ging in de provincie onder zijn niveau werken. Toen hij AZ onlangs desondanks naar de landstitel had geleid, zei hij dat méér niet geboden kon worden –en vanuit zijn gezichtspunt was daar veel zo niet alles voor te zeggen.

AZ zal het succes willen uitbouwen, maar daarvoor heeft Van Gaal de tijd niet meer. Daarbij zal ook hij betwijfelen of AZ ooit aan de norm van een topclub kan voldoen. Voorzitter Scheringa schetste deze week tijdens de kampioensreceptie dat er nog altijd bouwgrond voor een jeugdcomplex moet worden gevonden. Dat zal –al was hij zelf al lang en breed rond met Bayern – een teken ten overvloede zijn geweest voor Van Gaal, die immer op het belang van een goede jeugdopleiding voor een Nederlandse (top)club heeft gehamerd en die daarvan met de triomf in de Champions League met Ajax in 1995 ten volle profiteerde.

De opmars van AZ mag deels worden toegeschreven aan een beleid van het standvastige soort waarmee ook andere subtoppers als FC Twente en Heerenveen de weg omhoog hebben ingeslagen. Maar dat het in Alkmaar tot zoiets uitzonderlijks als een kampioenschap heeft geleid, mag toch bovenal op het conto van Van Gaal worden geschreven. Waarschijnlijk geen enkele andere trainer mag tot zo’n kunststukje in staat worden geacht met de betrekkelijk naamloze en veelal onvolgroeide spelers die AZ onder contract heeft. Ook van topcoaches als Hiddink en Mourinho, die in het verleden wel eens gekscherend in verband met de gefortuneerde Scheringa werden gebracht, zou zoiets ten zeerste mogen worden betwijfeld.

Hun aanpak is óók gebaseerd op een wisselwerking met sterspelers. De triomf met AZ voedde de indruk dat Van Gaal in zijn dominantie het liefst werkt, en het meest bereikt, met kneedbare en relatief volgzame spelers. Zie zijn carrière in vogelvlucht: Ajax kon hij op die basis in het begin van de jaren negentig naar zijn hand zetten, maar met grofweg dezelfde spelers in een gevorderd stadium van hun loopbaan mislukte de samenwerking als bondscoach van Oranje in het begin van deze eeuw. Tussendoor won Van Gaal twee Spaanse titels met Barcelona, maar een onverdeeld succesverhaal was zijn periode aldaar niet.

Zo bezien moet nu, in de herfst van zijn carrière, alsnog worden bewezen of Van Gaal met zijn indringende en onvoorwaardelijke werkwijze ten volle kan slagen bij een internationale topclub. Dat hij denkt te passen bij Bayern München is mede op stereotypen gestoeld: die van de Duitse hang naar organisatie en structuur. Maar de club loopt, ook ’typisch Duits’, niet over van het sierlijke type voetballer waarvan Van Gaal houdt. En hoe zal hij omgaan met het sensatiebeluste deel van de pers én met de oud-spelers, Beckenbauer en zijn gevolg, die in Beieren altijd met hun mening klaarstaan?

Of Bayern München zijn droomclub is, zal moeten blijken. Maar de vragen prikkelen, zoals mag worden verwacht als een topcoach op zijn niveau terugkeert. Want laat dát gesteld zijn –en wie (ook) deze transfer kenmerkend acht voor de ’bandeloze’ voetbalwereld, bedenke dat niemand een dergelijke positieverbetering in de ’gewone’ maatschappij kan worden onthouden.