Verdienen aan de sores bij Chrysler

Chrysler is dood, leve Chrysler! Na maanden van onderhandelen en steggelen ziet de Amerikaanse autogigant zich genoodzaakt faillissement aan te vragen, om daarna met het Italiaanse Fiat een doorstart te kunnen maken.

Van een echt faillissement is echter geen sprake. Het is juridisch-technisch alleen nodig om, in de woorden van president Obama, een kleine groep speculanten te dwingen óók een offer te brengen bij de herstructurering van Chrysler.

Donderdag liet die groep hedgefondsen de door de Amerikaanse overheid gestelde deadline om met de toekomstplannen in te stemmen, in stilte passeren. De regering bood uiteindelijk 2,25 miljard dollar in contanten in ruil voor 6,9 miljard aan schulden van Chrysler. Vier grote banken, eerder door de overheid gered in de financiële crisis en houders van het gros van de schulden, waren daar al mee akkoord gegaan. Vakbonden schoven miljardenclaims van het pensioen- en zorgkostenfonds door naar de toekomst, zien af van betaalde vakanties en extraatjes, en gepensioneerden zien de tandarts- en brillenverzekering verdwijnen.

De hedgefondsen houden echter vol dat zij recht hebben op volledige uitbetaling van de schuld. Juridisch gezien hebben zij daarin gelijk: schuldeisers staan bij faillissement vooraan in de rij, in elk geval voordat werknemers en gepensioneerden claims kunnen indienen. Een ruwe schatting van de hedgefondsen laat zien dat zij 65 cent per dollar verwachten bij een faillissement, terwijl het voorstel van de regering maar 33 cent bood. Een makkelijke rekensom, want de hedgefondsen moeten zich weer verantwoorden tegenover hun investeerders: veelal pensioenfondsen van ambtenaren of brandweermannen. Waarom zouden zij moeten bloeden voor het falen van Chrysler?

Dit hartverscheurende argument verbloemt de werkelijkheid. De hedgefondsen hebben de schulden aan Chrysler vaak helemaal niet zelf uitgegeven. Zij namen ze over van banken in de tijd dat de situatie bij het autobedrijf steeds slechter werd. Voor een dollar schuld werd meestal maar 50 cent betaald, of nog minder. Kortgeleden kon die schuld zelfs voor 15 cent per dollar gekocht worden. Zo bekeken maken zij helemaal geen verlies op hun investering – de winst is alleen niet de gebruikelijke 20 procent of meer op de eigen investering.

Daarnaast hebben veel hedgefondsen kredietverzekeringen gekocht op de schuld. Hoeveel van deze verzekeringen op Chrysler lopen weet niemand, omdat er totaal geen regels en toezicht gelden op deze producten. Zeker is wel dat wanneer de hedgefondsen met het voorstel van de regering hadden ingestemd, de verzekeraar niet had hoeven uitkeren. Nu er sprake is van faillissement moet ook de verzekeraar gaan betalen.

Voor Chrysler lijkt het erop dat het bedrijf, met zijn 54.000 werknemers, vrij snel na het faillissement een doorstart zal kunnen maken. President Obama heeft daar zijn gewicht achter gezet. En hopelijk zal ook een rechter niet snel een kleine groep schuldeisers, hoewel zij juridisch misschien gelijk hebben, bevoordelen ten koste van alle andere belanghebbenden in Chrysler. Want de manier waarop hedgefondsen wordt toegestaan dit soort spelletjes te spelen over de ruggen van werknemers en een totale toeleveringsindustrie voor de autosector, is kapitalisme op zijn vuilst.