Had de islam ook maar een Andries Knevel

opinie Het moet begin jaren tachtig zijn geweest dat ik voor het eerst kennis maakte met de Evangelische Omroep (EO). Ik liep met een paar vriendinnen door het centrum van Dordrecht toen ik aangesproken werd door een man van middelbare leeftijd, gekleed in een gekreukeld grijs pak.

Hij vroeg me of ik in de Heer geloofde, en in het Woord van Jezus Christus. „Ik geloof wel in de Heer”, zei ik zelfverzekerd, „maar in het Woord van Jezus Christus is wat lastiger, want ik ben moslim”. „Geeft niet kind”, antwoordde de man vriendelijk en duwde me het omroepblad Visie in de hand. „De EO is ook voor moslims die bereid zijn om Jezus in hun hart te sluiten”. Thuis bladerde ik door het blad, waarin een verhaal stond over het Bijbelse scheppingsverhaal. Het was identiek aan het scheppingsverhaal zoals ik dat van mijn ouders heb geleerd, hun bron was de Koran.

Een paar dagen later zag ik op televisie een EO-programma waarin een drietal ex-moslims optraden die zich tot het christendom hadden bekeerd. Zij bleken na lezing van de Bijbel Jezus in hun hart te hebben gesloten. Zouden zij ook diezelfde man zijn tegengekomen die mij ongevraagd het EO-omroepblad in de hand duwde?

De Evangelische Omroep van toen is toch een heel andere dan die van nu. In de jaren tachtig was de EO, zo kan ik me herinneren, vooral een omroep met een zendingsmissie die de verkondiging van Gods woord tot haar voornaamste doel rekende. Dat de EO haar verkreukelde grijze pak heeft ingeruild voor een nieuwe strakke outfit bewijst de ’coming out’ van EO-coryfee Andries Knevel, die niet langer gelooft dat de aarde in zes dagen is geschapen. Daar sta je dan als bewoner van de Bible Belt of als bekeerde christen met je heilige geloof in de Bijbel.

Desondanks vind ik de ontboezeming van Andries Knevel zeer moedig. Ik zou willen dat vooraanstaande moslims opstaan en het voorbeeld van Knevel volgen. Het zou me veel waard zijn als ook zij hun twijfels uiten over het scheppingsverhaal of er zelfs afstand van nemen. Wat is er op tegen om de Koran, die meer dan duizend jaar oud is, met de ogen van deze tijd kritisch te evalueren en waar nodig te herinterpreteren?

De meeste moslims nemen de Koran al niet meer letterlijk. Niet ieder moslim houdt zich aan de vijf verplichte zuilen van de islam. Niet iedereen bidt vijf dagen per dag, doet aan de ramadan, maakt een bedevaart naar Mekka –en toch voelen deze mensen zich moslim. Zij geven op hun eigen manier invulling aan hun geloof, al zullen ze dan niet altijd hardop zeggen, bang om door orthodoxe moslims voor ongelovig te worden uitgemaakt.

Mijn overleden vader, die onderwijzer was, had de Koran in de Turkse vertaling bestudeerd zodat hij er zijn eigen interpretatie aan kon geven. Hij weigerde dat over te laten aan imams of aan religieuze fundamentalisten die naar zijn mening het geloof hebben gekaapt. Mijn vader discussieerde graag met het hele gezin over de Koran. Ook hij had vraagtekens bij het scheppingsverhaal. „Was het nou echt zo gegaan of was het een ‘verhaal’ dat voor meerdere uitleg vatbaar is?” De evolutietheorie vond hij aannemelijk. Dat maakte hem niet minder gelovig. In zijn ogen moest het geloof worden ontdaan van allerlei religieuze dogma’s.

In Nederland hebben we twee moslim-omroepen. Het wordt tijd dat ook zij kritisch de Koranteksten tegen het licht houden en ruimte bieden aan de verschillende geloofsopvattingen die er zijn binnen de islam. De profeet Mohammed zou, indien hij nu zou hebben geleefd, er niet op tegen zijn. Wil de islamitische Andries Knevel nu opstaan?