Khatami doet nieuwe gooi naar presidentschap Iran

Oud-president Mohammed Khatami stelt zich opnieuw kandidaat als staatshoofd van Iran. Hij wil het in de verkiezingen van juni opnemen tegen de huidige president Mahmoed Ahmadinejad, zo maakte hij gisteren bekend.

Als Khatami’s kandidatuur wordt goedgekeurd, krijgen de Iraniërs echt iets te kiezen. De hervormingsgezinde geestelijke zocht tijdens de acht jaren dat hij president was toenadering tot het Westen en gaf activisten en journalisten in het land iets meer ruimte. De radicale Ahmadinejad maakte daar na zijn aantreden in 2005 in rap tempo een einde aan.

De verkiezing van de nieuwe president is cruciaal voor Irans relatie met de Verenigde Staten. Onder Ahmadinejad verhardde de Iraanse toon jegens het Westen, onder andere met vijandige opmerkingen over Israël. Ahmadinejad houdt bovendien koppig vast aan Irans recht op een nucleair programma, hoewel de Verenigde Naties het land al verschillende malen opriepen te stoppen met het verrijken van uranium. Het Westen vreest dat Iran met het nucleair materiaal een bom wil bouwen.

President Obama beloofde tijdens zijn campagne dat hij diplomatie een kans wil geven, en hij suggereerde dat er directe onderhandelingen met Iran kunnen plaatsvinden. Sinds zijn aantreden heeft de nieuwe Amerikaanse president nog geen initiatieven ontplooid. Mogelijk wil hij eerst afwachten wie hij straks tegenover zich treft.

Over de kansen van Khatami wordt in Iran al maanden druk gespeculeerd. Khatami verloor veel van zijn aanhang tijdens zijn tweede termijn als president, toen zijn hervormingen werden gesmoord in tegenwerking vanuit de rechterlijke macht en de geestelijke elite.

Maar ook Ahmadinejad heeft het bij veel Iraniërs verbruid. De populist kwam aan de macht met de belofte dat hij de (olie)welvaart beter zou spreiden. Daar is weinig van terechtgekomen. Sterker nog, Iran verkeert in een diepe economische crisis. De afgelopen maanden kwam er ook veel kritiek uit conservatieve hoek– de hoek waar Ahmadinejad het van moet hebben. Veel zal afhangen van de steun van ayatollah Khamenei. De geestelijk leider van Iran, die op de achtergrond de meeste macht heeft, houdt tot nu toe Ahmadinejad de hand boven het hoofd.