Frankrijk werkte mee aan shoah

De Franse staat was medeverantwoordelijk voor de deportatie van tienduizenden Joden tijdens de Tweede Wereldoorlog. Maar schadeclaims zal Frankrijk niet meer toewijzen.

Dit heeft de Franse Raad van State, de hoogste bestuursrechter, beslist. Het collaborerende Vichy-bewind heeft volgens de uitspraak zonder ’directe dwang van de bezetter’ meegewerkt aan de deportatie van 76.000 Franse Joden, van wie 2566 overleefden.

De zaak was aangespannen door de dochter van een Jood die in mei 1941 voor haar ogen werd opgepakt en vervolgens naar vernietigingskamp Auschwitz werd gedeporteerd. Zij eist 200.000 euro schadevergoeding.

Niet eerder is de bijdrage van Vichy Frankrijk aan de shoah zo duidelijk geformuleerd in een juridische uitspraak. Historici en joodse organisaties reageerden enthousiast. Volgens nazi-jager Serge Klarsfeld hoort Frankrijk nu bij een selecte groep landen die bereid zijn het verleden onder ogen te zien. „Dat was in zelfs in de jaren negentig nog niet het geval.”

In Frankrijk verschijnen al decennia boeken die beschrijven hoe het Vichy-regime, dat veel antisemieten telde, de aanmoediging van de Duitsers om op Joden te jagen nauwelijks nodig had. Zo waren er al anti-Joodse wetten nog voor de bezetter hier om had gevraagd.

Het na-oorlogse officiële Frankrijk deed volop aan verdringing. Zo ontkende François Mitterrand, president van 1981 tot 1995, dat Frankrijk ’niet betrokken’ was bij de shoah. Pas aan het einde van zijn presidentschap liet hij onthullen dat hij behalve verzetsman ook ambtenaar in Vichy was geweest. Met Jacques Chirac (1995-2007) veranderde die houding. Chirac erkende tijdens de herdenking van een beruchte razzia in Parijs voor de eerste keer de verantwoordelijkheid van de staat in de deportatie.

De Raad van State heeft hoe dan ook de deur naar meer schadeclaims dicht gehouden. De slachtoffers zijn ’sinds 1945 op verschillende manieren zijn gecompenseerd op een manier die te vergelijken is met andere Europese landen.’ Sinds de speech van Chirac keerde Frankrijk 500 miljoen euro uit aan slachtoffers.