Kleinste coalitiepartij vangt de klappen op

Defensieminister Van Middelkoop hield zich aan de kabinetslijn de rol van leidende troepenmacht in Afghanistan op te geven. Nu is hij de gebeten hond.

Bij één andere partij voelen ze haarfijn aan welke politieke ellende de ChristenUnie op dit moment meemaakt. Ervaren politici uit D66-kring staken de geplaagde minister Eimert van Middelkoop achter de schermen al een hart onder de riem: dit is ons ook zo vaak overkomen.

Het is een oude wet aan het Binnenhof dat de kleinste partner in een drie-partijen-coalitie de klappen moet opvangen voor de grote partijen. Bij D66 weten ze er alles van na regeringsdeelname aan de paarse kabinetten met PvdA en VVD, en het uitstapje naar het centrum-rechtse kabinet Balkenende II. In de ChristenUnie merken ze nu hoe dat gaat.

Minister van defensie Van Middelkoop zal morgen in een Kamerdebat over de ’Telegraaf-rel’ de steun van de grote coalitiepartners CDA en PvdA wel behouden, nadat hij enige berouwvolle woorden heeft gepreveld over zijn gesprek met journalisten tijdens een reis naar Uruzgan (zie de rubriek Plein 2, hiernaast). Er vloeit geen bloed maar de indruk zal blijven hangen dat deze bewindsman uit de kleinste coalitiepartner niet altijd even handig opereert. Net zo’n ’imagoschade’ als ChristenUnie-staatssecretaris Tineke Huizinga maanden geleden opliep bij haar lastige voettocht door ruziënd taxi-land en het ov-chipkaartmoeras.

Bij de ChristenUnie vragen ze zich verbijsterd af waarom in het nieuwste hectische debat over de toekomst van de Nederlandse troepen in Afghanistan uitgerekend Van Middelkoop aan het Binnenhof als brekebeen wordt afgeschilderd en niet CDA-minister Maxime Verhagen van buitenlandse zaken.

Van Middelkoop hield zich de afgelopen maanden in allerlei uitspraken in de media juist nauwkeurig aan de koers die het kabinet uitzette bij het besluit van december 2007 om de zware Uruzgan-missie nog eens twee jaar langer vol te houden. Zijn boodschap was steeds dat Nederland in 2010, zoals afgesproken met de Tweede Kamer, de rol van leidende troepenmacht in Uruzgan zal opgeven. Hooguit blijft er deelname aan kleinere missies met bijvoorbeeld F16’s of militaire trainers.

Van Middelkoop had geleerd van een fout die hij maakte in de aanloop naar het verlengingsbesluit van 2007. Toen gaf hij iets te snel toe dat Nederland wel zou zwichten voor de Navo-druk om langer in Uruzgan de kar te trekken. Hij kreeg toen van links tot rechts in de Kamer om zijn oren omdat hij de Nederlandse onderhandelingspositie verzwakte in het Navo-spel over troepenverdeling. Dit keer ging de ervaren CU-politicus keurig op de rem staan in de aanloop naar 2010.

Intussen probeerde juist minister Verhagen (in een interview in De Telegraaf) politieke ruimte te scheppen voor toch nog grotere nieuwe Nederlandse missies na 2010, als straks de Amerikanen daarom vragen. En premier Balkenende ziet ook al ’een nieuw weegmoment’ als de nieuwe president Obama troepen komt collecteren. Terwijl juist die CDA-kopstukken afweken van de oude kabinetslijn, kreeg Van Middelkoop de kous op de kop. Bij de D66 snappen ze wel hoe zoiets voelt.