Voorlezen verrijkt de fantasie

Vandaag beginnen de Nationale Voorleesdagen, met een voorleesontbijt op basisscholen en peuterspeelzalen. In welke taal lezen Turkse en Marokkaanse ouders hun kinderen voor?

Boodschappen doen, vriendjes maken, voor het eerst naar school gaan. Dat zijn maar een paar van de onderwerpen waarover Can Çengel (46) zijn zoontje Destan (5) geregeld voorleest. Dat doet hij in het Turks, zegt Çengel, directeur zorg van een instelling voor interculturele psychiatrie. „Want die taal is belangrijk voor het contact met zijn roots, met de opa’s en oma’s in Turkije.”

Maar Destans voorleesdieet kent nog meer smaken. Want zijn moeder, de Turkologe Zeynep Alantor (44), leest hem consequent in het Nederlands voor. „De wereld is groot, wij willen ons zoontje graag meertalig opvoeden”, legt zij uit. Zo heeft Destan ook Sinterklaas als boekenheld leren kennen.

Uit onderzoek blijkt dat kinderen die veel zijn voorgelezen, op school makkelijker leren lezen en schrijven. „Voorlezen is net zo belangrijk als tandenpoetsen”, zegt Désirée van der Zander van Stichting Lezen, initiator van de Nationale Voorleesdagen. Toch krijgt een op de vijf Nederlandse peuters geen boekje voor het slapengaan.

Niet-voorlezers zijn vaak Marokkaanse ouders, weet pedagoge Aziza Mayo. Zij was coördinator van een onderzoek naar ontluikende academische taalvaardigheid bij jonge kinderen. Daarop zullen dit en volgend jaar vier wetenschappers uit Tilburg, Utrecht en Amsterdam promoveren. Een van de onderzoeksvragen was of en in welke taal kinderen in Turkse en Berbertalige gezinnen worden voorgelezen.

Berbertalige Marokkanen hebben van oudsher een orale cultuur: zij lezen niet voor uit boeken, maar vertellen verhalen. Dat komt doordat Berber geen geschreven taal is, zegt Mayo: „En lang niet alle moeders lezen Arabisch.” Als ouders hun kinderen voorlezen, dan doen ze dat uit Nederlandstalige boeken.

Dat geldt ook voor Nadia Rahouti (24), stagiaire bij het Utrechtse kinderdagverblijf De Kleine Wereld en moeder van Ihssane (4). Nijntje, Winnie de Poeh, van alles schotelt zij haar dochter in het Nederlands voor. „En soms vertel ik in het Berber de verhaaltjes die mijn moeder mij vroeger vertelde.”

Anders dan veel Marokkanen zijn Turkse ouders wel enthousiaste voorlezers, zegt Mayo: „Ze lezen bijna even vaak voor als autochtone ouders.” Dat doen zij meestal, net als vader Çengel, in het Turks. „Turken zijn trots op hun taal en cultuur”, aldus Mayo. Zij kopen Turkstalige kinderboeken als ze op vakantie zijn in Turkije.

Çengel is heel tevreden over het tweetalige voorleesprogramma van zijn zoontje Destan: „Hij leert zo schakelen van de ene naar de andere taal.” Maar behalve leerzaam is voorlezen vooral leuk, zegt zijn vrouw: „Het is geestverruimend, ook voor mij als werkende mama. De boeken verrijken mijn fantasie. En als ik voorlees, ben ik er helemaal voor mijn zoon.”