Bright, super en apatheïst

Wanneer her en der bussen rondrijden met de leus ‘Jezus redt’, zullen weinig media daar melding van maken. Maar het is nieuws als in Engeland en elders het openbaar vervoer de opvatting propageert dat God vermoedelijk niet bestaat. Van atheïsten verwacht menigeen blijkbaar geen zendingsijver.

Toch doen ze al een tijdje aardig hun best. In navolging van homo’s, die zich gay (vanouds ‘vrolijk, lustig’) hebben toegeëigend, proberen Engelstalige atheïsten met een nieuw woord hun imago op te poetsen. Ze noemen zich brights oftewel, om een hunner te citeren, ‘mensen wier wereldbeschouwing vrij is van bovennatuurlijke elementen’.

Het gebruik van bright als zelfstandig naamwoord moet bedacht zijn door een Amerikaanse oud-hoogleraar biologie, maar het heeft vooral school gemaakt dankzij de inspanningen van de Engelse atheïstische missionaris Richard Dawkins. De brights vormen een ‘internetgemeenschap’, die inmiddels ook een Nederlandse branche telt.

Omdat het zelfstandig naamwoord bright gemakkelijk geassocieerd wordt met het adjectief bright (o.a. ‘schrander, intelligent’), zijn de brights van arrogantie beschuldigd. Die indruk willen ze niet wekken, schreef een van hen, de Amerikaanse filosoof Daniel Dennett, maar laten gelovigen die daar last van hebben, zich rustig bestempelen als supers – afgeleid van supernatural, ‘bovennatuurlijk'.

Vele brights rekenen ook de apatheïst tot hun medestanders. Apatheïsme – een vlechtwoord dat apathisch en theïsme combineert – heeft sinds enkele jaren vooral opgang gemaakt na een publicatie van een landgenoot van Dennett, de schrijver en journalist Jonathan Rauch. Achter dit neologisme gaan mensen schuil die zich niet druk maken over hun eigen godsdienst of levensbeschouwing en al helemaal niet over die van anderen.

Brights signaleren graag dat er heel wat apatheïsten te vinden zijn in de kerken. Dat ze ook in hun eigen kring niet zeldzaam zijn, zit hun minder hoog. Hun kop van Jut zijn immers de supers.