Het nieuwe weer

opinie ’Soms is het overal nevel; het houdt niet op zachtjes en doordringend te motregenen. O, een orkaan met al zijn verwoestingen is zoo vreeselijk niet als die eentonige dagen en weken kunnen zijn, wanneer de schepping alle kleur mist en waar men zich heenwendt, het is alles even vochtig, guur, naargeestig.’

Nee, geen quiz waarin je moet raden van wie het citaat afkomstig is. Piet Paaltjens, ik zeg het er maar gewoon bij. Er heerst van oudsher veel mist en mistroostigheid in de het Nederlandse literaire weer, vooral in de negentiende en vroeg-twintigste eeuw wisten ze er raad mee. Frans Coenen, Couperus, Van Oudshoorn, allemaal grossierden ze in sombere nevels en vuile misten, weerkundige omstandigheden die de morose stemmingen in het hoofd moesten begeleiden. En als het een keertje per ongeluk mooi weer was, zoals in Hildebrands Camera Obscura, ’Hoe warm het was, en hoe ver’, of meer recentelijk in Siebelinks romans, was het weer snikheet en ook bepaald geen pretje.

Maar vies weer is toch favoriet: ’O land van mest en mist, van vuilen, kouden regen’. Misschien wel de beroemdste regels van de dichter De Genestet. Nu hoor ik dat mist en nevel de laatste dertig jaar in Europa sterk zijn afgenomen. Dat komt omdat de luchten nota bene almaar schoner worden. Het KNMI heeft het samen met een Franse zusterorganisatie onderzocht, mist en nevel zijn gehalveerd, en dan vooral in gebieden waar de luchtvervuiling is teruggedrongen. Deze onverwachte ontwikkeling draagt bij aan de opwarming van de aarde want, waar je eventjes niet aan gedacht had, mist en nevel houden zonnestralen tegen en als ze dat niet doen wordt het dus warmer. Mistige landen als Nederland en Engeland zullen het meeste baat hebben gehad bij deze opklaring, en dus begrijpen we ineens ook waarom de de opwarming hier harder gaat dan elders.

Ik stond er eerlijk gezegd nogal van te kijken: die allerwegen zorgwekkende opwarming maakt deel uit van onze eigen schoonmaakoperatie! We kregen altijd te horen dat het broeikaseffect door allerlei menselijke misgrepen werd veroorzaakt, maar zo eenvoudig ligt het kennelijk niet. Je kunt ook door goed te doen het noodlot over je afroepen. Het bericht verklaart ook nog iets anders. Het is nu al weer meer dan een week geleden dat Nederland in de greep was van een knapperige kou en heel het land ontwaakte, alsof het eindelijk het weer kreeg waar het recht op had. Ik snapte dat euforische enthousiasme maar al te goed, nam er zelf ook deel aan. Een geschenk uit de hemel, Eventjes leek het nergens beter te vertoeven dan in voormalig kikkerland.

Het moet een reactie zijn geweest op het overheersende gevoel van De Genestet die zijn gedicht beëindigt met een niet mis te verstane verzuchting omtrent Nederland: ’Gij – niet op mijn verzoek – ontwoekerd aan de zee.’ Nu, met de aloude nevelslierten en mistbanken gaat het in elk geval de goede kant op, dat wil zeggen: weg! Tijd voor frisse wind, ’Een nieuwe lente, een nieuw geluid’. Heerlijk, dat fijne Obama-gevoel!