Opname Guantánamo-gevangenen biedt Obama warm welkom

Als de voortekenen niet bedriegen, zal de nieuwe Amerikaanse president Barack Obama volgende week al aankondigen de gevangenis in Guantánamo Bay te sluiten. Daarmee zou hij een cruciale symbolische stap zetten op weg naar een beter mensenrechtenbeleid van de Verenigde Staten.

Guantánamo is samen met de inval in Irak (en specifiek de mishandelingen in Aboe Ghraib) vermoedelijk de belangrijkste oorzaak geweest van het dalende morele gezag van de VS in de wereld. Obama zal de schade die is aangericht niet in één klap kunnen herstellen. Ook zal de nieuwe president net als zijn voorganger Bush worstelen met de manier hoe je potentiële terroristen vervolgt en berecht. Maar dat het huidige juridisch monstrum Guantánamo daarvoor niet de oplossing mag zijn, is al jaren duidelijk.

In Trouw van gisteren vroeg de directeur Kenneth Roth van Human Rights Watch aan Nederland om enkele gevangenen uit Guantánamo op te nemen. Belangrijk argument daarvoor zijn dat het hele Westen, dus ook Nederland, baat heeft bij sluiting. Er verdwijnt immers een argument voor de beschuldigingen dat het Westen met twee maten meet, moslims martelt, of verdachten (onder wie onschuldigen) jarenlang zonder vorm van proces vastzet. En, voegde Roth daaraan toe, het gaat hier om onschuldigen die niet naar huis kunnen omdat ze daar kunnen worden vervolgd. Ze hoeven niet te worden berecht.

De Nederlandse minister Verhagen ziet de noodzaak tot nu toe niet. ’Wij hebben Guantánamo niet opgezet, dus wij hoeven ook geen asiel te verlenen aan mensen die daar vrijgelaten worden’, luidt kort gezegd zijn redenatie. Dat klinkt logisch, maar getuigt van weinig gevoel voor het enorme belang van een soepele sluiting van Guantánamo. Het getuigt ook van weinig gevoel voor de kans die de komst van Obama de wereld biedt.

Natuurlijk is het zo dat de VS zelf de capaciteit hebben om de gevangen op te nemen en de onschuldigen als vrij man te laten integreren – als immigratieland doet het niet anders. Maar veel ex-gevangenen zullen, volstrekt begrijpelijk, niets meer met de VS te maken willen hebben na hun opsluiting. Dat humanitaire probleem kan met een klein gebaar worden opgelost, door opname van een handvol mensen.

De wereld verwacht van Obama een aantal stevige gebaren als blijk van zijn wens tot betere internationale samenwerking. Maar dan mag Obama van zijn bondgenoten eveneens een gebaar ter verwelkoming verwachten.