Funk Carioca gaat over seks, geweld en drugshandel

Dé muziekstijl van de armen, Funk Carioca, zou Braziliaans cultuurgoed moeten zijn. Maar dat is tegen het zere been van de elite.

Opgestapelde gettoblasters blazen een ongekend harde dreun uit in de club in het rijke Barra de Tijuca van Rio de Janeiro. Mc (master of ceremony) Duda brengt een hees keelgeluid voort en zweept de meisjes en jongens op. Tien minuten later springt hij al weer van het podium af om naar het volgende feest te gaan. De fles whisky gaat mee.

Alles wat verboden is, trekt aan. Geen wonder dus dat ieder weekeinde een half miljoen jongeren uit Rio de Janeiro, arm en rijk, zich verspreiden over 300 tot 500 feesten waar gedanst wordt op funk. Niet die van James Brown, maar een mengsel van hiphop, Miami bass, Europese elektronische muziek en Braziliaanse instrumenten en ritmes, dat uniek is voor Rio. De teksten zijn veelal sensueel of simpelweg pornografisch. Meisjes wedijveren wie het meest sexy kan dansen.

Behalve erotische, worden er ook sociaal en politiek gekleurde teksten geschreven, waarin het geweld in de sloppenwijken, de corruptie van de politie en de drugshandel aan de orde komen.

Geweervuur klinkt in sommige van deze funknummers, die door de funkeiros ’bewuste funk’ worden genoemd of ook wel proibidão, ’super verboden’, omdat ze in 1997 officieel in de ban zijn gedaan. De elite van Rio, die in de jaren dertig ook de samba uit de sloppenwijken verketterde, zag en ziet de funk carioca als een ode aan het geweld en de drugshandelaren.

Ook de feesten rond funk in de sloppenwijken, de bailes funk, zijn taboe vanwege de vermeende banden met de drugshandel. De politie geeft tot op de dag van vandaag nooit de vereiste vergunning af.

Toch is er aan die feesten geen gebrek, juist dankzij de drugshandelaren die inderdaad bij de feesten betrokken zijn: zij betalen de politie om het feest, of beter gezegd de handel, niet te verstoren.

In 2002 werd de journalist Tim Lopes, die met een geheime camera een funkfeest filmde, door drugshandelaars wreed vermoord.

Mc Duda (Carlos Eduardo Cardoso da Silva, 34) werd naar aanleiding van de moord op Tim Lopes opgepakt en verhoord over zijn ’bewuste funkmuziek’, omdat die een apologie voor de misdaad zou zijn. In zijn huisje in sloppenwijk Borel, waar alleen een kruis en een portret van zijn vrouw aan de muur hangen, zegt hij trots: „Maar ik kon aantonen dat het om een omschrijving van onze realiteit gaat, de waarheid.”

Dj Sandrinho (Sandro Lourenço, 29) die net als Duda in Borel woont, verwoordt het als volgt: „In de favela heb je twee soorten funk: de ’hoererij’ en de proibidão, de verboden funk. Die proibidão valt weer uiteen in échte verheerlijking van de drugsbazen en in ’bewuste funk’, waarin we onze werkelijkheid aan de kaak stellen.” Volgens hem houdt de rijkere middenklasse vooral van de erotische funk: „De bewuste funk wordt gecreëerd in de favela. Die kan later soms een succes worden onder de rijken.”

Gevraagd naar waar zijn voorkeur naar uitgaat, naar de sensuele of de bewuste funk, lacht dj Sandrinho: „Om heel eerlijk te zijn: naar de sensuele. Want zeg nou zelf, wie houdt er niet van om een meisje te zien dansen?”

Tegen vijf uur ’s morgens danst onder de keelgeluiden van mc Duda een golvende menigte in de favela Cantagalo onder de dreunende luidsprekers. Ook kleine kinderen, tot zes uur in de ochtend, terwijl zwaar bewapende mannen van de plaatselijke drugsbende van bovenaf toekijken. Het feest eindigt met de zonsopgang boven zee.