Puntgave uitvoering van Stravinsky onder Zubin Mehta

De gelauwerde dirigent Zubin Mehta (1936) is een musicus die trouw is aan de orkesten waarvoor hij eenmaal heeft gekozen. Tot het dirigeren van nieuwe orkesten laat hij zich niet makkelijk verleiden.

Maar het lukte het Koninklijk Concertgebouworkest uiteindelijk in 2005 toch om de maestro te strikken voor een uitvoering van Bruckners Achtste.

Woensdag stond hij voor een tweede keer voor het orkest in een volle zaal, met een Stravinsky-programma. Drie topwerken uit evenzoveel periodes in het leven van de belangrijke componist, in omgekeerd chronologische volgorde uitgevoerd: van de martiale ’Symfonie in drie delen’ (1945), via het Classicisme van de ’Psalmensymfonie’ (1930/48) naar de uitbundig verzadigde klank in ’Le Sacre du printemps’ (1913) die nog naar Stravinsky’s leraar Rimsky-Korsakov verwijst.

Het was opvallend dat Mehta zowel de ’Symfonie in drie delen’ als de ’Sacre’ uit het hoofd dirigeerde. Allebei de werken wemelen van de maatwisselingen en zijn voor veel dirigenten mét partituur al notoir lastig. Stravinsky’s werken zijn opgebouwd uit een fijn netwerk van radertjes: instrumentgroepen moeten in één lopende beweging in elkaar grijpen en het geheel doen klinken alsof het allemaal gemakkelijk is.

Onder Mehta nam het Concertgebouworkest die uitdaging als basisgegeven en overstegen de musici alle categorieën met een gemak dat verbluffend te noemen was. Niet alleen leek elk detail in de Symfonie gehoord: het was ook allemaal begrepen door de ongelooflijk hecht spelende musici.

Groepen spelers die aan de uiterste randen van het podium zaten, klonken samen alsof ze bij elkaar op schoot zaten. Alleen aan het eind van het eerste deel dreigde de geoliede machine een kort moment scheef te lopen. Maar dat werd opgevangen voor je het in de gaten had. Al met al geloof ik dat ik nog nooit zo’n puntgave uitvoering heb gehoord van de Symfonie, zelfs niet op cd.

Eenzelfde zeggingskracht bereikte Mehta in de brandende uitvoering van de ’Sacre’; in de ’Psalmensymfonie’ kwam daar nog eens het intens zingende Groot Omroepkoor bij. Wie wil kan de ’Psalmensymfonie’ morgen in de Rotterdamse Doelen twee keer horen: ’s middags door Mehta en het KCO en ’s avonds door het Rotterdams Philharmonisch Orkest onder Frans Brüggen.

Koninklijk Concertgebouworkest en Groot Omroepkoor olv Zubin Mehta, met werk van Stravinsky: wo 14/1 in het Concertgebouw, Amsterdam. Herhaling: vanavond in Concertgebouw; za 17/1 om 14.30 uur in De Doelen, Rotterdam. Uitzending Radio 4: zo 25/1 om 14.15 uur. Interviews met Mehta op www.hetgesprek.nl en www.concertgebouworkest.nl