Van volks tot meesterlijk

Inheemse muziek inspireerde vele componisten. Het Storioni Festival in Brabant heeft het tot thema gemaakt.

Het eerste festival dat het Storioni Trio vorig jaar organiseerde in Muziekcentrum Frits Philips in Eindhoven, was een groter succes dan de drie musici ooit durfden te dromen. Vandaag start officieel de tweede editie. Die is niet alleen uitgebreid van vijf naar tien dagen, met gerenommeerde gasten zoals pianist Jean-Yves Thibaudet. Het Storioni Festival vindt dit jaar ook nog eens plaats op verschillende locaties in Brabant, bakermat van de Storioni’s.

Pianist Bart van de Roer en violist Wouter Vossen zijn net teruggekeerd van een optreden in Iran, waar het duo een muziekfestival opluisterde dat gewijd was aan volksmuziek. Euh, volksmuziek? Wouter Vossen: „Je hoorde er allerlei soorten traditionele muziek uit het Midden-Oosten. En wij speelden er dus ’West-Europese volksmuziek’: de ’Frühling-Sonate’ van Beethoven en de Sonate van Ravel. Alleen in die context mocht de normaal gesproken verboden westerse muziek worden uitgevoerd – een soort gedoogbeleid.”

Toevallig is volksmuziek ook het thema van de nieuwe editie van het Storioni Festival, met als ondertitel ’Uit de volksmond: van overlevering tot meesterwerk’. Inheemse melodieën, ritmes en dansen inspireerden al menig componist bij het componeren van eigen werken. Het festival laat onder die vlag niet alleen muziek horen van Brahms, Haydn, Bartók, Ligeti en Dvorák. De Nederlandse componist Theo Loevendie schreef speciaal voor deze gelegenheid zijn nieuwste werk ’Ming’ voor de opvallende combinatie van pianotrio en erhu, een Chinese knieviool. Wouter: „Loevendie had ooit al een pianotrio geschreven, een van de beste hedendaagse stukken voor onze bezetting.”

Over de oorspronkelijke aanleiding van het Storioni Festival zegt Bart: „In Muziekcentrum Frits Philips in Eindhoven waren we al een aantal jaren huisensemble. In onze eigen serie namen we vaak gastmusici mee. Toen Frank Veenstra op een gegeven moment vroeg of we ideeën hadden voor de toekomst, hebben we meteen dat festival voorgesteld. Dat idee kwam precies op het goede moment.” Wouter vult aan: „Het leek wel alsof iedereen erop had zitten wachten.” Cellist Marc Vossen: „Dat ontslaat je overigens in het geheel niet van de verplichting om er iets unieks en moois van te maken.”

De publieks- en persreacties naar aanleiding van het eerste, ambitieuze festival vorig jaar waren boven verwachting juichend. De formule van een bijzondere selectie klassieke kamermuziekwerken, de lijfelijke aanwezigheid van componisten zoals Giya Kantsjeli, bijzondere gastmusici zoals Gidon Kremer, het voortreffelijke gastheerschap van de Storioni’s en de feestelijke sfeer zorgden voor een droomstart.

Dus werd het dit jaar tijd voor uitbreiding. Maar, zo zeggen ze alledrie, het moest kwalitatief nog beter worden dan vorig jaar. „Ook met zo’n schaalvergroting willen we dicht bij het publiek blijven”, zegt Wouter. „Daar willen we heel direct mee blijven communiceren, dat was onze voorwaarde.”

Behalve het ’volksmond’-thema lopen er meerdere rode draden door het programma. Marc noemt bijvoorbeeld werken van de componist Felix Mendelssohn, dit jaar tweehonderd jaar geleden geboren. Wouter weer: „Net zoals vorig jaar hebben we nu ook weer een aantal stukken die je door het jaar heen niet zoveel tegen zult komen in reguliere concerten. Dat kunnen we doen, omdat de benodigde musici toch al op ons festival rondlopen.”

Over de programmering zegt Bart dat ze die buiten de geijkte kaders bedenken: „We proberen van onze concerten bonte avonden te maken, los van stijlperiodes, optredens waarin zo veel mogelijk mooie muziek tot klinken komt. Verder programmeren we toegankelijk en zijn we alledrie waar mogelijk aanwezig bij de concerten. Mensen zouden er eigenlijk voor moeten kiezen om los van het programma naar het Storioni Festival te gaan. Dat is onze droom, dat het publiek zegt ’we zien wel wat ze spelen, het wordt toch vast weer een mooie avond’.”

„We moeten Frank Veenstra, artistiek manager van Muziekcentrum Frits Philips, niet vergeten te noemen!”, voegt Marc toe. „Hij speelt een belangrijke rol in de programmering, heeft overzicht en komt met voorstellen en verbindingen waar wij niet opgekomen zouden zijn.”

Die frisse concertmix zorgt er ook voor dat de festivalbezoekers in aanraking komen met muziek die ze normaal gesproken misschien niet zo snel zouden beluisteren. Wouter: „We sloten het afgelopen festival af met het pianokwartet ’L’Istesso Tempo’ van Kantsjeli. Dat is een prachtig stuk van een half uur wat je moet ondergaan. Het is niet modern in de zin van rare klanken, maar het is een traag stuk. De beloning voor de luisteraar komt dus ook heel traag.”

Behalve interessante muziek neemt het Storioni Trio ook zijn netwerk mee. Dit jaar spelen de gastheren onder meer met pianist Jean-Yves Thibaudet („Een fenomeen”, aldus Wouter), violist Pekka Kuusisto en het Württembergisches Kammerorchester Heilbronn onder de jonge dirigent Ruben Gazarian.

De keuze voor die internationale cast aan collega-musici komt voort uit bewondering, uit eerdere samenwerkingen en uit nieuwsgierigheid. Wouter: „We hebben net met het orkest uit Heilbronn gewerkt, een van de beste Duitse kamerorkesten, met bovendien een jonge en bevlogen dirigent.” Marc: „De violist Pekka Kuusisto is echt een geweldenaar. Hij speelt een programma met Finse volksmuziek, met elektronica. Dat wordt erg leuk.”

De schaalvergroting van het festival vindt ook buiten het podium plaats, in een al even ambitieus programma. Het trio stichtte een heuse Storioni Academy, waar jonge getalenteerde musici leren samen te musiceren. „Het is belangrijk in je ontwikkeling als musicus dat je op het podium leert luisteren naar anderen en leert communiceren”, zegt Marc hierover. De Academy werkt niet alleen samen met het Fontys Conservatorium in Tilburg, maar ook bijvoorbeeld met muziekscholen in Brabant, met het Tromp Concours en het Nationaal Vioolconcours Oskar Back.

Al is de editie van 2009 nog niet eens gestart, intussen is het trio alweer volop bezig met het Storioni Festival van volgend jaar. En druppelen tegelijkertijd de muzikale gasten van over de hele wereld binnen, zo blijkt uit de blackberry-berichtjes die Wouter tijdens het gesprek nauwlettend in de gaten houdt. Marc: „Dit is een hele leuke fase van het festival. We hebben nog wat laatste repetities en dan reizen we af naar Brabant. Daar zijn al een aantal gastmusici aanwezig en begint de chemie van het festival nu echt voelbaar te worden.”