Nog steeds getrouwd, volgens Marokko althans

Marokkaanse Nederlanders hebben twee paspoorten. Dat kan in het dagelijks leven lastig zijn. In een korte serie vertellen zij over praktische problemen. Vandaag: scheiden en voogdij.

Een scheiding is nooit een pretje, welke nationaliteit iemand ook heeft. Een scheiding tussen twee Marokkaanse Nederlanders kan echter een gebed zonder end worden.

Zo vat Saliha uit Rotterdam haar scheiding samen. „Het is nog steeds niet achter de rug. Ik ben in een juridisch moeras terechtgekomen waar ik steeds verder in wegzak.” De 34-jarige moeder van twee dochters trouwde in 1998 met een Marokkaans-Nederlandse man, die toen de liefde van haar leven was. „Een standaard verhaal: jongen en meisje worden verliefd, zijn te jong om te trouwen maar wegens cultuur en traditie toch maar het huwelijksbootje ingestapt. Dat was toen de enige manier om elkaar legitiem te ontmoeten.”

Die tijd lijkt inmiddels een eeuwigheid geleden. Saliha heeft geen contact meer met haar echtgenoot, zij kan niet meer naar Marokko en leeft voortdurend in angst dat haar kinderen zullen worden weggenomen.

Wat is er aan de hand? „Wij zijn, zoals zoveel Marokkaanse Nederlanders, in Marokko getrouwd, gedurende een zomervakantie. Toen ons huwelijk op de klippen liep, diende ik een scheidingsverzoek in bij de Nederlandse rechtbank. Mijn ex-man wilde niet scheiden en frustreerde het proces zo lang mogelijk. Toen de scheiding eindelijk werd uitgesproken, was mijn ex-man nergens te vinden. Via via kwam ik er achter dat hij in Marokko was. Daar was hij een eigen procedure gestart, waar ik niets van wist. De scheiding die de Nederlandse rechter had uitgesproken, werd niet erkend door de Marokkaanse rechtbank. Met als gevolg dat ik voor de Marokkaanse wet nog steeds gehuwd ben. Nog erger is dat mijn ex-man in zijn Marokkaanse procedure tegen mij, mijn scheidingsverzoek heeft gebruikt om de kinderen te krijgen. De rechtbank in Marokko heeft hem in het gelijk gesteld. Als ik één voet op Marokkaanse bodem zet, worden mijn kinderen afgepakt. Dat is de andere kant van Marokko, waar nooit iemand het over heeft. Het Marokkaans paspoort houdt mij in een wurggreep, de Kafka-achtige Marokkaanse wet- en regelgeving doet de rest.”

Saliha werd geboren in Nederland en heeft sinds haar vijftiende, naast het Marokkaans paspoort, de Nederlandse identiteit. Door zich voor een scheiding bij de Nederlandse rechtbank te melden, ging ze er van uit dat de scheiding ook voor de Marokkaanse wet zou gelden. „Een kapitale fout”, zegt ze nu. „Jonge meisjes moeten zich goed realiseren waar ze aan beginnen. Ik spreek geen Arabisch en heb geen contacten in Marokko. Belangrijke zaken zoals advocaten, de juiste documenten en kennis van de wetgeving ontbeer ik. Mijn ex-man heeft de zaken voor zichzelf perfect geregeld. Hij spreekt de taal en heeft daar veel familie en handige contacten bij politie en justitie. Met het islamitisch recht aan zijn zijde hoeft hij slechts te wachten totdat ik op Marokkaans grondgebied ben.” In theorie zou je kunnen stellen dat iemand Marokko dan maar voortaan moet mijden? Maar dat is voor Saliha geen optie: „Mijn wortels liggen in dat land en bovendien weiger ik mij te laten beknotten in mijn vrijheid.”

Morgen: naamgeving