Fascinerend, hoe klassieke Jood weer opduikt

opinie In november 2003 analyseerde historica Evelien Gans het ’hedendaags antisemitisme’.

„De gelijkschakeling tussen jood (of Israëliër of zionist: deze drie aanduidingen worden vaak klakkeloos door elkaar heen gebruikt) en nazi”, schreef ze in weekblad Vrij Nederland, „ligt tegenwoordig vrij goed in de markt.”

Nu, ruim vijf jaar later, ligt de parallellie zo mogelijk nog beter in de markt. Vermoedelijk is er de laatste weken geen openbaar protest geweest tegen het Israëlische optreden in de Gazastrook dat uiteindelijk niet fijntjes refereerde aan de Holocaust. En vooral, dat zich uiteindelijk niet keerde tegen Joden in het algemeen.

Een kleine greep. In België liepen demonstranten met spandoeken vol hakenkruisen en davidsterren. In Frankrijk waren er diverse pogingen tot brandstichting bij synagogen, en nóg zo’n vijftig incidenten gericht tegen Joden. In Groot-Brittannië had menig links denker een hele vondst gedaan. „De Palestijnen in Gaza”, sprak een activist tijdens een betoging in Brighton, „verschillen in niets van de Joden in het getto van Warschau. En het is geen verrassing dat de zionisten, die tijdens de oorlog met de nazi’s collaboreerden, nu de vervolgers van de Joden na-apen.”

En Nederland? Dat deed natuurlijk volop mee.

In Utrecht riepen demonstranten donderdagavond maar weer eens op tot de uitroeiing aller Joden. Ze scandeerden de naam van zekere dictator die daarmee ooit nogal furore maakte. Ook Rotterdam mocht zich dit weekend verheugen in zo’n hartverwarmend samenzijn. Een toeschouwer die commentaar leverde op de anti-Joodse leuzen kreeg de volle laag. In haar onnavolgbare logica sprak de politie niet de betogers aan, maar de man. Die deed er volgens haar verstandig aan te maken dat hij wegkwam.

Reuze knus is het dezer dagen ook op internet, hét medium voor helden die anoniem hun gal willen spuien. En nee, het zijn beslist niet alleen moslimjongeren die zich door het thema laten inspireren.

Op het laatste stukje van Volkskrant-columniste Nausicaa Marbe (’Van Bommel gooit olie op het vuur’) kwamen honderden reacties, onder meer van een zekere ’muskens’. Dit personage betitelde zaterdag een medereageerder als ’zionistische nazi’, legde uit dat wij ’Sjalom’ dienen te vertalen met ’Sieg heil’, en betitelde Israëliërs als ’een soort Ãœbermensch’. „Waar hebben we dat toch al eerder gehoord?” (Na het weekend waren deze erupties van de site verwijderd.)

Bij het Algemeen Dagblad was het eveneens feest. „En straks weer met krokodilletranen auschwitz herdenken”, schreef ene ’BitBiker’ maandag. „Schaam u!” Om er een dag later aan toe te voegen: „Ik stoor me ja, aan de jaarlijkse herdenking aan hoe de joden zijn behandeld terwijl ze zelf wild in het rond meppen en een heel volk onderwerpen.”

Fascinerend, evenzogoed, hoe het klassieke beeld wederom opduikt: de zielige Jood die zich wentelt in slachtofferschap, maar die diep in zijn hart verdorvener is dan wij allemaal.

In genoemd essay betoogde Evelien Gans uitvoerig dat antizionisme niet ’per definitie’ antisemitisch hoeft te zijn. „Antizionisme gaat pas over in Jodenhaat wanneer het zich bedient van identieke mechanismen, in dit geval van stereotypering en demonisering van Israël als zogenaamde collective Jew.” Pas als de Joodse staat, schreef ze, impliciet of expliciet gebrandmerkt wordt als de Duivel op Aarde, als de moderne vermomming van de sluwe, machtige en rijke Jood die over Oorlog en Vrede gaat – pas dan wordt het tijd ’de alarmklok’ te luiden.

Dat punt lijken we, ruim vijf jaar later, te naderen. Met rasse schreden, als je het mij vraagt.