Persoonlijke en politiek vallen samen

Het persoonlijke en het politieke kunnen soms een beetje samenvallen.

Drie politici domineerden de afgelopen weken het traditionele parlementaire kerstreces: PvdA-senator Klaas de Vries met zijn Irak-onderzoek, SP’er Harry van Bommel, die zich verslikte in het Palestijnse begrip ’Intifada’, en Hero Brinkman, die als PVV-politicus eenzaam op Schiphol arriveerde nadat hij iedereen op de Antillen in de gordijnen had gejaagd, inclusief zijn Nederlandse collega’s. Ogenschijnlijk hebben de drie voorvallen niets met elkaar van doen. Toch kunnen ze voor de heren én de politiek kleine en grote gevolgen hebben.

Mocht De Vries zijn zin krijgen met een enquête naar de politieke steun aan de inval in Irak, dan schrijft hij geschiedenis. Immers, de Eerste Kamer heeft nog nooit een dergelijk onderzoek verricht. Mocht de enquête er komen, dan is De Vries zeker een kandidaat voor politicus van het jaar.

Harry van Bommel moet wellicht vrezen voor zijn politieke toekomst nu zijn nieuwe baas, Agnes Kant, publiekelijk liet weten niet blij te zijn met het optreden tijdens de pro-Palestijnse demonstratie in Amsterdam, waar hij opriep tot geweld tegen de Israëliërs en niet protesteerde toen zijn mededemonstranten ’Hamas, Hamas, alle Joden aan het gas’ riepen. Hij zegt dit niet gehoord te hebben.

Jan Marijnissen schoof eerder niet onder stoelen en banken dat dirty Harry het privé wat rustiger aan moest gaan doen. De zaak (opkomen voor de belangen van de gewone man) mag niet lijden onder persoonlijke uitspattingen die de publiciteit halen, vond hij. Dat Van Bommel de grote man van het ’Nee’ tegen de Europese Grondwet was, verdwijnt zo snel naar de achtergrond.

Bij Hero Brinkman valt niet uit te sluiten dat door zijn verbale handgranaten in de Antilliaanse en Arubaanse politieke verhoudingen, de hervorming van het koninkrijk mislukt. Dat kan zijn bedoeling zijn, maar voorstanders van een herziening zullen erop wijzen dat de PVV zich dan in de eigen staart bijt. Aan corruptie- en misdaadbestrijding kan dan minder worden gedaan. Of, wellicht erger, de eilanden willen niks meer te maken hebben met Nederland. Dat zal Brinkman niet veel kunnen schelen (’Zet de eilanden maar op Marktplaats.nl’), maar de anti-immigratiepartij zal zich dan moeten voorbereiden op de komst van vele overzeese landgenoten, zoals die kwamen toen Suriname onafhankelijk werd.

Bij Klaas de Vries kan het persoonlijke en politieke een beetje samenvallen. De politicus met een grote staat van dienst (Kamerlid, VNG-directeur, SER-voorzitter, minister, informateur en weer Kamerlid) was diep beledigd toen de PvdA-top hem in 2007 op een onverkiesbare plaats zette voor de senaat. Door ingrijpen van de PvdA-achterban kon dit worden veranderd. Dat hij met het wapen van de parlementaire enquête Wouter Bos een beetje kan terugpesten, is mooi meegenomen. De PvdA-leider gooide een door zijn partij gewenst Irak-onderzoek in de prullenbak om een coalitie mogelijk te maken met Balkenende.

De Vries is, in tegenstelling tot Van Bommel en Brinkman, een man van weinig grote woorden. Hij is meer een terriër die niet meer loslaat en zijn kansen zoekt in juridische spitsvondigheden. Hij weet optimaal gebruik te maken van de parlementaire controlemiddelen, zoals het stellen van schriftelijke vragen. Zo kan hij tegenstanders in een hoek drijven, ondervond de voormalige minister Verdonk in de zaak rond de psychisch zieke Oekraïense asielzoeker Andreij Donorov, die in 2003 werd uitgezet naar Spanje en daar zelfmoord pleegde. De Vries’ weerzin tegen de volgens hem harteloze Verdonk zal hem zeker hebben geholpen de zaak tot op de bodem uit te zoeken. Schriftelijke vragen volgden op schriftelijke vragen, jarenlang. Inderdaad, er waren grote fouten gemaakt in dit dossier; tot het verkeerd informeren van de Tweede Kamer aan toe.

In een ver verleden, in de emotionele discussie rond het plaatsen van kruisraketten, was De Vries een van de gangmakers tegen plaatsing. Hij wist er zelfs de Grondwet bij te betrekken.

Het schijnbaar botte wapen van de schriftelijke vraag wist De Vries in de kwestie over het Irak-onderzoek om te buigen tot een gevaarlijk politiek instrument. Hij stelde er al dik honderd. Ook op het terrein van het enquêterecht geldt De Vries als een specialist. Zo was hij in 1977 een van de indieners van een initiatiefwet om deze wet te wijzigen, waardoor nu ook zittende ministers onder ede kunnen worden gehoord.