Hamas

Aan de vooravond van de oorlog vierde Hamas een feestje. Er viel ook wat te vieren. De beweging, in 1987 bij het begin van de intifada opgericht door sjeik Ahmed Jassin, was 21 jaar oud en machthebber in Gaza.

In 2006 had zij bij de verkiezingen de eeuwig dominante Fatahbeweging weten te verslaan – tot haar eigen verbazing. Hamas had er niet op gerekend alleen aan het roer te komen staan. Maar haar rivalen van de Fatah waren zo geschokt door hun nederlaag, na decennia van almacht, dat zij elke regeringsverantwoordelijk afwezen. „Laat Hamas het maar opknappen, dan struikelen ze snel genoeg”, riepen de Fatah-leiders. Maar toen Hamas kort daarop een regering vormde, ging het mis.

Het Westen draaide de geldkraan dicht, Israël dat de zomer tevoren uit Gaza was weggetrokken na 38 jaar bezetting, haalde de blokkade aan. Hamas was immers niet bereid Israël en de bestaande akkoorden met Israël te erkennen.

Het jaar daarop, na aanvankelijke pogingen tot samenwerking, kwam het tot een bloedig treffen en joegen de Hamasstrijders de ’Fatahkliek’ de grens over. De directe politieke aanleiding vormde een poging van Abbas Hamas er toe over te halen in te stemmen met een gezamenlijke Palestijnse regering, die wel onderhandelingen met Israël accepteert. Hamas, dat het gewapend verzet aanhangt en streeft naar een islamitische staat in heel Palestina, wees dat resoluut van de hand.

In feite ontstonden zo twee gescheiden Palestijnse gebieden. Op de Westoever heerst president Abbas en zijn Palestijns gezag. Hij voert ook onderhandelingen met Israël, die tot nu toe niets hebben opgeleverd en dus ook zijn positie als pleitbezorger van de ’weg van de vrede’ hebben ondergraven. In Gaza heeft Hamas het voor het zeggen. Het Westen bleef Hamas boycotten, Israël liet mondjesmaat goederen Gaza binnen en Hamas zette uit protest – én om haar naam als kampioen van het verzet waar te maken – de strijd voort met raketaanvallen op Israël. Toch sluit Hamas een langdurig bestand niet uit, als Israël zich volledig terugtrekt, en zonder Israël te erkennen. De huidige oorlog gaat er voor Hamas in zekere zin om of zij stand zal houden en zich zal ontpoppen als ’adres’ voor de Palestijnse zaak.