Supers zoeken alternatief voor ongeliefd vlees

Omdat de consument het vleesschap steeds vaker overslaat, zoeken supermarkten naar alternatieven. Insecten zijn daarbij een serieuze optie. „Een uitstekende bron van eiwitten en energie.”

Supermarkten willen meer werk maken van de verkoop van vleesvervangers. Ook willen ze betere informatie gaan geven over vleesproductie.

De Nederlandse supermarkten hebben dat samen afgesproken binnen hun koepelorganisatie Centraal Bureau Levensmiddelenhandel (CBL). Volgens Marc Janssen, directeur Consumentenzaken en Kwaliteit van het CBL, slaan vooral jongeren steeds vaker het vleesschap over. „De consumptie loopt iets terug, vooral onder invloed van maatschappelijke organisaties.” Hun boodschap is dat vlees eten slecht is voor het klimaat, waarbij zij wijzen ze op de verspilling van water, ruimte, energie en CO2 -productie door vee.

Jansen betwijfelt of al deze argumenten kloppen. „Maar de supermarkten zullen hier wel iets mee moeten doen. De vraag is toch: is de huidige productie van vlees duurzaam genoeg?” In een notitie van het CBL spreken de gezamenlijke supermarkten de vrees uit dat vlees op termijn ’in dezelfde hoek belandt als roken: ongezond en maatschappelijk verwerpelijk’.

De supermarkten willen daarom klanten beter gaan informeren over vleesproductie. „De feiten moeten op tafel komen. Hoe dat moet, daar zijn we nog niet uit.” Volgens Jansen is het bijvoorbeeld een feit dat de productieketen van vlees heel erg lang en inefficiënt is. En dat voor iedere kilo vlees een veelvoud plantaardige eiwitten nodig is. „We willen niet werken met opgeheven vingertje, zo van ’eet meer biologisch’, want dat is ook lang niet altijd de oplossing. Maar vleesvervangers of duurzaam gekweekte vis zijn een prima alternatief.”

Ook insecten komen daarbij nadrukkelijk in beeld. „Een van onze leden, groothandel Sligro, verkoopt al insecten. En waarom ook niet? We eten wel garnalen, maar geen sprinkhanen. En meelwormen zijn een prima bron van eiwitten. Ik heb op mijn kamer een potje staan, heb zelf ook een kroket met meelwormen gegeten. Het is even wennen, de smaak is wat nootachtig, maar feit is dat insecten een uitstekende bron van eiwitten en energie zijn.” Het zal evenwel nog enige tijd duren voordat de sprinkhaan en meelworm de karbonade zal hebben verdrongen, denkt Jansen. „Je hebt misschien een halve generatie nodig voordat de ’jakkie-factor’, het gevoel van weerzin, is verdwenen.”

De supermarkten willen verder graag met landbouwminister Verburg een afspraak maken over de ontwikkeling van nieuwe, duurzamer producten, tussen biologisch en gangbaar in. Dat zogenaamde ’tussensegmentconvenant’ komt evenwel door ambtelijke bemoeienissen moeizaam van de grond, vindt Jansen. „Het gaat dan al snel over de Volwaardkip. Aardig natuurlijk, maar deze langzaamgroeiende kip kennen we al. Wij willen het convenant ook best verbreden tot bijvoorbeeld het gebruik van minder gewasbescherming.” 

Het stoort Jansen bovendien dat de nieuw te vormen tussencategorie volgens LNV ’meerwaarde voor de boer’ zou moeten opleveren. „Dan focus je dus weer op de prijs en ontstaat het beeld van de supermarkt die de keten uitbuit. Een beeld dat Verburg in toespraken klakkeloos overneemt. Daarmee krijg je natuurlijk wel de boeren aan je zij, maar wij willen graag dat Verburg zich gedraagt als minister van de hele levensmiddelenketen.”

Volgens Jansen zijn de berekeningen van het Landbouw Economische Instituut over de verdeling van de marges in de keten te beperkt. „Daarin wordt alleen gekeken naar de kassaprijs, maar zaken als derving, personeels- en transportkosten van supermarktketen worden niet meegenomen. Supermarkten hebben in de praktijk een marge van slechts 1 à 2 procent.”