Waardebepaling woningen roept protesten op

Nu de waardevermeerdering van de woning stokt, kijkt iedereen kritisch naar de waardebepaling van het onroerend goed. Gemeenten vrezen een stortvloed van bezwaarschriften.

Gemeenten moeten rekening houden met een aanzwellende stroom bezwaren tegen de vaststelling van de waarde van de woningen. De werkelijke marktwaarde van veel woningen kan dit jaar wel eens lager zijn dan de waarde op basis waarvan de onroerendezaakbelasting (ozb) moet worden betaald.

De afgelopen jaren was de waarde van de onroerende zaak, huizen en bedrijfspanden, altijd lager dan de marktwaarde. De reden daarvoor was de gestage waardevermeerdering van woning of bedrijfspand. De waardebepaling van het pand, nodig voor de vaststelling van de ozb, liep daar een jaar bij achter. Zo zijn de beschikkingen die eind februari bij de gemeenten de deur uitgaan, gebaseerd op de waarde van de woning per 1 januari 2008.

Het afgelopen jaar liep de woningprijs nog op. In de rapportage van de Waarderingskamer, de toezichthouder op de uitvoering van de Wet Waardering onroerende zaken, werd half juli nog rekening gehouden met een stijging van de woningprijs met 3 tot 4 procent.

Maar aan die jarenlange prijsstijging is in veel regio’s een einde gekomen. In sommige gebieden is zelfs sprake van een waardedaling. Dat maakt dat woningbezitters dit jaar aanzienlijk kritischer naar hun beschikkingen onroerend goed gaan kijken.

Het verschil tussen marktwaarde en grondslag kan in 2009 nog weleens groter worden dan dit jaar. In 2010 moet ozb worden betaald over de waarde van een woning met als peildatum 1 januari 2009. Uit prognoses van de makelaars blijkt dat dit jaar rekening moet worden gehouden met een verdere daling van de huizenprijzen.

Volgens Ruud Karthmann van de Waarderingskamer maakt jaarlijks 3,5 procent van de ontvangers van een beschikking bezwaar. Hij denkt dat dit jaar dat percentage stijgt naar 5. In het blad Binnenlands Bestuur houdt belastingspecialist Jan Monsma zelfs rekening met 10 procent. De gemeente Arnhem rekent erop dat dit jaar 1500 beschikkingen meer worden aangevochten dan de 3000 van begin vorig jaar.

Ook veel andere gemeenten vrezen dat de nieuwe beschikkingen tot onrust bij de ontvangers zullen leiden. De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) heeft daarom alvast drie conceptbrieven voor de gemeenten geschreven.

Zo kan volgens de VNG een gemeente inwoners erop wijzen dat de gemiddelde woningprijs in Nederland per 1 januari 2009 nog altijd 2 procent hoger ligt dan een jaar eerder.

Of dat helpt, is maar zeer de vraag. Huiseigenaren die willen klagen, vergelijken zichzelf niet met een landelijke gemiddelde, maar met hun eigen specifieke situatie. Een tweede argument om klagers gerust te stellen, is de opmerking dat jarenlang de omgekeerde situatie het geval was: de huiseigenaar woonde dan in een woning die meer waard was dan de waarde op basis waarvan ozb moest worden betaald.

De waardebepaling van woningen en bedrijfpanden heeft overigens niet alleen gevolgen voor de ozb, maar ook voor het huurwaardeforfait op de belastingaangifte en de bijdrage aan de waterschappen.

Voor bedrijven heeft het ook effect op de vennootschapsbelasting. In het verleden werd de waardebepaling van het onroerend goed slechts één keer in de vier jaar gedaan. Volgens de Waarderingskamer is die frequentie net op tijd naar eens per jaar gebracht.