Hulpbehoevende krijgt louche bureaus op zijn dak

Het persoonsgebonden budget ligt onder vuur. De zorg die hulpbehoevenden zelf

Wie niet afhankelijk wil zijn van grote thuiszorginstellingen, regelt de zorg zelf. Ouderen, maar vooral ook ouders met gehandicapte kinderen, vragen een persoonsgebonden budget aan. Zo kunnen zij zelf bepalen wie zij over de vloer krijgen. Net als bij traditionele thuiszorg, wordt de toekenning van de zorg vastgesteld door het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ). Bij het Zorgkantoor in de regio moet de hulpbehoevende jaarlijks met bonnetjes het pgb-budget verantwoorden.

Al vanaf de invoering in 1996 zijn er critici die twijfelen aan de betrouwbaarheid van het pgb. Controle op wat de 100.000 budgethouders met het geld doen is lastig, en mensen zouden het geld aan zaken besteden waarvoor het niet is bedoeld.

De schrik sloeg pas goed toe, toen in maart vorig jaar vier bestuursleden van het bemiddelingsbureau UenZo werden opgepakt. Zij bleken voor miljoenen aan AWBZ-gelden te hebben opgestreken, zonder er zorg voor geleverd te hebben. Het werd duidelijk dat criminelen handel zien in de thuiszorgmarkt. UenZo wist de kwetsbare ouderen en gehandicapten feilloos te vinden en ontfutselde deze mensen een machtiging, zodat aanvraag en betaling via het bureau liepen. Veel cliënten hoorden na de aanvraag niets meer, terwijl UenZo intussen het geld inde.

Een groot deel van de gedupeerden had een pgb aangevraagd. Politie, justitie en Fiod deden onderzoek naar deze louche bemiddelingsbureaus. Verrassend genoeg werd niet alleen melding gemaakt van foute bureaus, maar ook van frauderende budgethouders. Zo zou er nog altijd geld uitgekeerd worden voor mensen die zijn overleden, en mensen zouden op pure verzinsels een pgb ontvangen. Volgens het actualiteitenprogramma ’Nova’, dat inzage kreeg in het rapport, zou het gaan om een bedrag van 1,3 miljoen euro.

De fraudeonderzoekers verwijten het ministerie van VWS dat de regels te soepel zijn en dat er te weinig controle is. Het CIZ gaat te weinig op huisbezoek en doet aanvragen al snel telefonisch af, omdat de werklast te hoog is. Het indicatieorgaan reageert boos op de aantijgingen. In minder dan vijftig procent van de gevallen is geen huisbezoek nodig, omdat uit medische gegevens overduidelijk is welke zorg de aanvrager snel nodig heeft. De rest van de aanvragers krijgt een deugdelijk onderzoek. Controle op aanvragen via bemiddelingsbureaus is al verscherpt.

Per Saldo, de belangenbehartiger van pgb’ers, is ook boos. Veruit de meeste budgethouders gaan uitermate verantwoord om met hun pgb, stelt Per Saldo op haar site. In 2007 deed de Nederlandse Zorgautoriteit onderzoek naar verdachte pgb-houders, van wie er 18 fraudeurs bleken te zijn. Dus wordt er volgens Per Saldo onterecht naar de 100.000 pgb-gebruikers gewezen.

Het zijn vooral de ongure tussenpersonen en bemiddelingsbureautjes die harder moeten worden aangepakt. Daar is iedereen het wel over eens. Zij duiken steeds weer op bij mensen die zelf niet in staat zijn een pgb aan te vragen. Staatssecretaris Bussemaker probeert door de regels aan te scherpen het pgb overeind te houden. Het CIZ let beter op de bemiddelingsbureau’s en budgethouders moeten meer bonnetjes overleggen. Het vrij besteedbare bedrag is teruggebracht tot 1250 euro.

Bussemaker blijft in de pgb-houders geloven. Want het levert de overheid veel goeds op. In een tijd van groeiend personeelstekort is de overheid blij met Nederlanders die hun zorg zelf regelen.