Obama: Geen handelsoorlog

De Amerikaanse president Obama verzet zich – na protesten uit Europa – tegen protectionistische neigingen van het Congres. Maar Europa kan er zelf ook wat van.

Het Amerikaanse plan om de economie te stimuleren werd in Europa de laatste tijd met argusogen gevolgd. Want het Huis van Afgevaardigden nam in het pakket van bijna 900 miljard dollar Buy American (Koopt Amerikaanse waar)-clausules op. Zo staat er onder andere dat voor infrastructurele projecten alleen Amerikaans staal gebruikt mag worden.

De Duitse bondskanselier Merkel drong er bij Washington op aan dat ’we protectionisme moeten voorkomen’ en volgens de Europese Unie is de tekst duidelijk in strijd met de regels van de Wereldhandelsorganisatie (WTO). „Als dit de eindstreep haalt, laten we het er niet bij zitten”, zo waarschuwde de EU-ambassadeur in de VS, John Bruton.

Obama zegt nu dat de VS geen protectionistische boodschap moeten afgeven en dat hij zal zien hoe de formulering anders kan. „Dit mag niet de aanleiding zijn tot een handelsoorlog.”

De eurocommissaris voor handel Catherine Ashton reageerde gisteren opgelucht. Volgens Ashton beseft Obama, „net als wij in Europa”, dat handel „onderdeel is van de oplossing om uit de economische problemen te raken”.

De opstelling van de Europese Unie is opmerkelijk, omdat zowel de EU als de afzonderlijke lidstaten net zo goed de eigen belangen beschermen. Vorige maand kreeg de EU veel kritiek van onder meer Brazilië en Australië omdat het de Europese melkproducenten subsidieert die in problemen zijn gekomen door de lage prijs van melk op de wereldmarkt. Die subsidies waren in 2007 gestopt. De Europese Commissie liet weten dat Obama’s verzoenende taal geen aanleiding is de subsidiekraan nu opnieuw dicht te draaien.

En ook steun aan bedrijven, zoals die de laatste tijd overal op grote schaal wordt verleend, is een vorm van protectionisme. Duitsland en Frankrijk steunen hun auto-industri – weliswaar nadat Washington hiermee begon, want protectionisme kenmerkt zich altijd door een haasje-over effect.

En Frankrijk heeft aangekondigd miljarden te steken in Airbus om de export van vliegtuigen te ondersteunen. Duitsland denkt erover dit voorbeeld te volgen.

Daar komt bij dat de Franse president Sarkozy overnames van Franse bedrijven door buitenlandse spelers al veel langer openlijk tegenhoudt.

De ambivalentie rond protectionisme wordt helemaal duidelijk in uitspraken van leden van de regering van Sarkozy. Zo noemde ook staatssecretaris voor buitenlandse handel Anne-Marie Idrac het Amerikaanse plan ’een verkeerd signaal’, terwijl de minister van financiën Christine Lagarde vorige week nog verklaarde dat protectionisme ’soms een noodzakelijk kwaad’ is.

Wat ook opvalt is, dat de Amerikaanse roep om protectionisme de trekken heeft van een retorische exercitie, gericht op de vele Amerikanen die weinig vertrouwen hebben in het Huis van Afgevaardigden. Sommige politici laten hier hun spierballen rollen met iets wat eigenlijk al bestaat. Want sinds 1933, toen de Buy American Act werd ingevoerd, is het de bedoeling dat Amerikaans staal voor grote projecten de voorkeur krijgt. Als dit de overheid tenminste niet op te hoge kosten jaagt.