200 scholen voeren naast Citotoets ook intelligentietest in

Duizenden basisschoolleerlingen uit groep acht maken volgende maand, naast de Citotoets, ook een intelligentietest.

Om de keuze voor vervolgonderwijs beter te kunnen maken, brengt Cito, naast de bekende eindtoets voor leerlingen in groep acht, ook een aanvullende intelligentietest op de markt. Zo wordt gemeten of er verschil is tussen de prestaties van een leerling en zijn of haar intelligentie. Die informatie moet bijdragen aan een beter schooladvies voor het type vervolgonderwijs. Ruim tweehonderd scholen hebben de test besteld voor 4000 leerlingen.

Een leerling die weinig lijkt te hebben opgestoken op de basisschool kan net zoveel in zijn mars hebben als een gemotiveerde klasgenoot die wel goed scoort. Basisscholen zouden aan de hand van een intelligentietest de middelbare scholen beter kunnen informeren over hun toekomstige leerlingen.

De intelligentietest, een soort IQ-test, meet de algemene, verbale en ruimtelijke intelligentie van leerlingen. Scholen kunnen zelf bepalen of ze de test klassikaal of individueel afnemen. Overigens laten sommige scholen hun leerlingen al langer (andere) intelligentietests maken (zie kader).

Basisschool De Tweemaster in Lisse laat binnenkort alle leerlingen uit groep acht de Cito intelligentietest maken. De school is vooral benieuwd of de inschatting die de leerkrachten maken over het talent van hun leerlingen wel overeenkomt met de werkelijkheid, zegt leerkracht Suus Krul. „Ik heb een jongetje in de klas die qua werkhouding slecht presteert; het interesseert hem allemaal niet zo.” Krul vermoedt zelf dat deze jongen eigenlijk heel slim is, hoewel hij naar verwachting laag zal scoren bij de Citotoets. „Het kan zijn dat hij juist onder zijn niveau werkt en meer moet worden uitgedaagd. Als de intelligentietest dat bevestigt, zal ik zeker een hoger schooladvies geven aan zijn ouders en aan de middelbare school waar hij naartoe gaat.”

Als voormalig lid van de Onderwijsraad pleitte oud-hoogleraar onderwijskunde Wim Meijnen al eerder voor invoering van een intelligentietest voor basisschoolleerlingen – niet alleen in groep acht maar direct als kinderen de school binnenkomen. Meijnen: „Het is heel verstandig te weten wat leerlingen kunnen. Zo kun je achterstand op tijd opsporen.” De politiek heeft dat advies nooit overgenomen.

Een test aan het einde van de basisschoolcarrière is prima, vindt Meijnen. „Zolang de resultaten aanvullend worden gebruikt bij het geven van schooladvies. Maar wordt intelligentieniveau een selectiecriterium, dan is het gedoemd tot falen. Het is onverstandig kinderen op 12-jarige leeftijd al zo scherp te selecteren.”