Vakbond geeft zieke vrouwelijke nachtwerkers voorlopig valse hoop

Nederlandse werknemers die kanker hebben gekregen doordat ze werkten met asbest, kunnen een schadevergoeding krijgen. Zij hebben daarop veel te lang moeten wachten: sinds de jaren zestig was al bekend dat asbest longvlieskanker veroorzaakt.

Die geschiedenis is ronduit beschamend. Maar het bureau beroepsziekten van de FNV slaat nu door naar de andere kant. Het FNV-bureau ijvert voor schadevergoeding aan vrouwen die aan borstkanker lijden en meer dan tien jaar nachtdienst hebben gedraaid. De bond roept vrouwen op zich te melden, zodat onderzocht kan worden of een schadeclaim mogelijk is.

De bond verwijst naar Denemarken, waar tien vrouwelijke verpleegkundigen met borstkanker die lang in de nachtdienst zaten, van de Deense overheid een schadevergoeding hebben gekregen.

In Nederland maakt de rechter uit of zieke werknemers aanspraak kunnen maken op een schadevergoeding voor een aandoening die aan het werk is gerelateerd. Cruciaal in de beoordeling is de vraag of er voldoende bewijs is dat een ziekte wordt veroorzaakt door het werk.

Wetenschappelijk staat nu niet vast dat borstkanker het gevolg is van langdurige nachtwerk. Wetenschappers twijfelen niet dat er een verband is: borstkanker komt vaker voor bij vrouwen die 's nachts werken, en hoe meer jaren ze nachtdienst draaien, hoe groter de kans is op de ziekte. Maar of de nachtdienst ook de oorzaak is, daar is de wetenschap niet uit. Later (of geen) kinderen krijgen, alcohol, een ander leefpatroon kunnen dat ook zijn. Een eindrapport van de Wereldgezondheidsorganisatie, waaraan ook Nederland mee doet, moet deze zomer klaar zijn.

Bij die wetenschappelijke onzekerheid, komt de vraag van de verwijtbaarheid. Zou het de werkgever aan te rekenen zijn dat vrouwen nachtdienst doen? Of de overheid? Complicerend is daarnaast, dat nachtdiensten in bijvoorbeeld de zorg onvermijdelijk zijn.

Het is prima dat het bureau beroepsziekten van de FNV vecht voor een betere regeling voor nachtwerkers. Maar met de oproep aan vrouwen om zich te melden gaat de bond te ver, omdat er geen enkel zicht is op succes. Deze actie wekt vooralsnog valse hoop, en werkt de bezorgdheid van vrouwelijke nachtwerkers alleen maar in de hand.

De eindeloze traagheid waarmee schadevergoedingen zijn toegekend aan slachtoffers van asbest was ergerniswekkend. Deze actie van de bond is ongetwijfeld goed bedoeld. Maar daarom is ie nog wel te vroeg.