Spanning tussen India en Pakistan loopt op

Na de terreuraanslagen in het Indiase Mumbai is de spanning tussen Pakistan en India weer sterk opgelopen. Is een vierde oorlog aanstaande?

Eindelijk kwam het hoge woord eruit. Bij monde van de hoogste nationale veiligheidsadviseur erkende Pakistan woensdag dat de enige overlevende terrorist van de aanslagen in het Indiase Mumbai inderdaad een Pakistaan was. India beweerde dit al wekenlang, maar Pakistan bleef volhouden dat de man niet in het bevolkingsregister voorkwam.

De ontboezeming kostte de nationale veiligheidsadviseur, Mahmud Ali Durrani, meteen zijn baan. Premier Gilani was kennelijk erg boos omdat Durrani verzuimd had hem van tevoren in te lichten over de uitspraak. Het kantoor van de premier noemde dat ’onverantwoordelijk’.

Durrani – oud-generaal, oud-ambassadeur in de VS en nauw betrokken bij het vredesproces tussen India en Pakistan – verdedigde zich door te zeggen dat de Pakistaanse „veiligheidsdiensten hadden aanbevolen” om de Pakistaanse identiteit van de terrorist te bevestigen. Daartoe was besloten omdat „dat nog verbergen geen zin heeft”, aldus Durrani.

Een goed ingelichte bron binnen de Pakistaanse politiek zei gisteren dat de bekendmaking „op een wat meer georganiseerde wijze” had moeten gaan. „De stemming in het land had hierop moeten worden voorbereid”, aldus de waarnemer tegen persbureau Reuters.

Het prompte ontslag van de prominente veiligheidsadviseur toont nog weer eens aan hoe gevoelig de zaak in Pakistan ligt. India stelt al sinds de aanslagen in Mumbai – eind november, 170 doden– dat de Pakistaanse terreurorganisatie Lashkar-e-Taiba (LeT) erachter zit. Aangenomen wordt dat LeT in de jaren tachtig met hulp van de Pakistaanse geheime dienst ISI is opgericht om in de fel omstreden regio Kashmir te vechten tegen het Indiase leger. Volgens India bestaan die banden nog steeds en zijn de aanslagen in Mumbai dus mede georkestreerd door de ISI.

Zonder man en paard te noemen zei de Indiase premier Singh eerder deze week dat de aanslagplegers „de steun van sommige staatsagentschappen in Pakistan” moeten hebben gehad. Dat Singh de regering van Pakistan niet direct beschuldigde lijkt erop te duiden dat India de spanning niet nog verder op wil voeren.

India probeert al weken de internationale gemeenschap – en vooral de Verenigde Staten – te mobiliseren om Pakistan onder druk te zetten nu eindelijk eens iets te doen tegen de islamitische terreurgroepen op zijn grondgebied. Pakistan heeft een aantal leden van LeT opgepakt, maar sindsdien is het stil.

Kranten en analisten in Pakistan zien in het ontslag van Durrani scheuren in de toch al wankele burgerregering. Wie is er eigenlijk aan de macht, vraagt The News zich af. De anonieme bron van Reuters stelt dat premier Gilani tegen president Zardari gezegd heeft dat hij zich meer naar de wensen van het leger en de haviken in het landsbestuur moet voegen. Zardari wordt beschouwd als pro-westers en redelijk mild tegenover India. Durrani en Zardari zouden veel opvattingen delen.

Een belangrijke vraag is of het tot een nieuwe oorlog zou kunnen komen tussen India en Pakistan, wat dan de vierde zou worden sinds de splitsing van beide rivalen in 1947. India heeft gezegd alle opties open te houden. Pakistan zegt geen oorlog te zullen beginnen, maar wel te zullen reageren als India aanvalt.

Jan Breman, emeritus hoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam en Zuid-Azië-specialist, gelooft niet dat het tot een oorlog komt. „Militaire actie is nu zeker niet in het belang van India. Het zou ertoe kunnen leiden dat het broze burgerbewind in Pakistan valt en het leger de macht weer overneemt. Of dat Pakistan uiteen valt. Dus India zal de druk wel opvoeren, maar niet te ver.”

Mogelijk heeft Durrani, een groot voorstander van ontspanning tussen de aartsrivalen, om die reden op eigen houtje de angel uit het conflict willen halen. Hij zei het gisteren met zoveel woorden: „Ik deed wat het beste was voor Pakistan, en voor de vrede tussen India en Pakistan.”