’Lokale reporter komt ’s nachts wél de sloppenwijk in’

Berichten uit het buitenland, voor jongeren, door jongeren. VPRO’s ’Metropolis’ verkent de wereld vanaf vandaag elke vrijdagavond in een nieuwe reeks afleveringen door de ogen van jonge, lokale correspondenten.

Jonge, lokale correspondenten weten vaak beter wat er in een land speelt dan Nederlandse correspondenten. Dat is de ervaring van de bureauredacteuren bij de VPRO die voor het nieuwe programma ’Metropolis’ de zestig lokale verslaggevers, voornamelijk beginnende filmmakers, vanuit Hilversum aansturen.

Dat vindt ook ontwikkelingsorganisatie Hivos, die voor het programma met de omroep samenwerkt. „Buitenlandverslaggeving van Nederlandse media wordt vaak bepaald door de westerse in plaats van de lokale agenda”, zegt Loe Schout, hoofd cultuur, ICT en media bij Hivos. „De visie van bijvoorbeeld Brazilianen en Congolezen op zaken die hen bezighouden, komt weinig aan bod. Vaak zijn dat juist niet de grote politieke gebeurtenissen die centraal staan in de journaals, maar de alledaagse maatschappelijke thema’s. Hoe er in landen wereldwijd wordt gedacht over seksualiteit, geloof, dood en schoonheidsidealen.”

Hivos en de VPRO bundelden om deze redenen een jaar geleden de krachten en startten ’Metropolis’. Schout: „Wij kennen veel jonge filmmakers in ontwikkelingslanden en bij de VPRO hebben ze verstand van televisie. Bij burgerjournalistiek zit vaak ook rotzooi. Het is goed dat de VPRO een redactie heeft die het materiaal van de lokale verslaggevers met zorg selecteert.” „Voor televisie moeten de filmpjes aan West-Europese kwaliteitseisen voldoen”, legt Alex Klippel uit, producer bij ’Metropolis’. „Zowel qua beeldkwaliteit als inhoudelijk. De items moeten hoofdzaken van bijzaken scheiden. We willen geen Rwandese staatstelevisie over het paringsritueel van de pelikaan.”

Nog een criterium: de items moeten van plekken komen waartoe de Nederlandse journaals niet of nauwelijks toegang hebben. „Westerse correspondenten komen bijvoorbeeld zonder toestemming van de lokale drugsbaas niet het rauwe nachtleven van de favela’s (Braziliaanse sloppenwijken) in”, schetst Klippel. Marjon van Royen, Latijns-Amerika-correspondent voor het NOS-Journaal, betwist dat zij slechter in staat zou zijn dit soort items te maken. „Het is meer zo dat veel westerse correspondenten zich in het expatcircuit begeven en de sloppenwijken niet in gaan”, nuanceert ze. „Wesley Denílio, correspondent van ’Metropolis’ in Rio de Janeiro daarentegen woont er en is rapper. Hij heeft zijn thermometer veel beter in de kont van de maatschappij dan westerse correspondenten uit chique buurten.”

Volgens Denílio komen westerse correspondenten de favela’s niet in zonder toestemming van de politie. Denílio: „Voor mij is het makkelijker om het vertrouwen te winnen van de mensen die daar wonen. Mijn relatie met hen is minder gecompliceerd.”

Volgens de cameraman van zowel Marjon van Royen als Denílio, Joseph Carter, hebben westerse verslaggevers nauwelijks oog voor wat er in die wijken gebeurt. „Ik heb naast Marjon voor andere westerse correspondenten gewerkt en die volgen vaak de politieke agenda en het nieuws van instituten”, zegt de Amerikaan. „Ze praten zelden met gewone Brazilianen. Marjon doet dat wel, maar krijgt haar items moeilijk verkocht aan de NOS. Wesley heeft bij ’Metropolis’ veel meer vrijheid.”

Van Royen vindt de eigenwijze verslaggeving van het VPRO-programma een ’prachtig initiatief’. „Het is sinds de boeken van Joris Luyendijk wel duidelijk dat je niet kunt vertrouwen op persbureaus”, zegt de correspondente. „En Nederland zit met de schaarste aan buitenlandprogramma’s op tv eigenlijk volledig op slot.” Wel valt haar op dat de kwaliteit van de filmpjes van ’Metropolis’ ondanks de selectie van de VPRO-redactie veel beter kan. „Ze zouden deze lokale correspondenten een opleiding moeten geven”, vindt ze. „Ik ben bang dat het programma zichzelf uit de markt prijst. Jammer. De VPRO zou van ’Metropolis’ hét buitenlandprogramma van de Nederlandse televisie moeten maken.”