Nederland mag Israël veel steviger aanspreken op overmatig geweld

De Nederlandse regering vindt dat het optreden van Israël in de Gazastrook noodzakelijk en proportioneel dient te zijn. Het eerste, de noodzaak, staat voor haar buiten kijf. In zijn brief aan de Tweede Kamer schrijft minister Verhagen van buitenlandse zaken dat Israël ter zelfverdediging het recht heeft militair op te treden tegen de raketbeschietingen van Hamas. Deze aanvallen zijn, schrijft hij, bij uitstek gericht op burgers in Israëlische steden en dienen geen legitiem militair doel.

Wat de andere eis betreft, gaat de regering, anders dan bijvoorbeeld de christen-democratische oud-minister Van den Broek, niet zover dat zij het geweld van Israël als ’disproportioneel’ kwalificeert. Minister Verhagen stelt wel vast dat aan Palestijnse zijde veel burgerslachtoffers zijn gevallen. Tegelijk toont hij zich geschokt over de beschieting van een school in Gaza, waarbij tientallen doden vielen. Maar zijn indruk is dat de Israëlische strijdkrachten wel degelijk hun best doen zich te beperken tot het doel van de operatie, uitschakeling van het militaire vermogen van Hamas. Dat er toch burgers sneuvelen en gewond raken komt volgens hem doordat Hamas zijn militaire installaties en wapens in woonwijken positioneert en verbergt.

De brief maakt duidelijk dat de regering angstvallig, en nogal geforceerd, kritiek op Israël vermijdt. Het begrip voor de militaire actie, dat premier Balkenende afgelopen zondag uitsprak, is nu hooguit iets minder expliciet verwoord. Begrip is dan ook moeilijk te rijmen met de gevolgen van het oorlogsgeweld, die dagelijks in schokkende beelden tot ons komen. Natuurlijk heeft de premier gelijk, dat de internationale gemeenschap beide partijen in het conflict moet aanspreken. Maar dat hoeft de regering niet te beletten Israël stevig te kritiseren vanwege het militaire geweld, dat sinds het grondoffensief nog moeilijk als zelfverdediging kan worden gekwalificeerd.

Ook al hebben de Israëlische militairen de instructie de burgerbevolking te ontzien, in zo'n klein en dichtbevolkt gebied is het vermijden van onschuldige slachtoffers nauwelijks mogelijk, ook al omdat de mensen in de smalle kuststrook nergens heen kunnen. Afgezien van de rampzalige humanitaire gevolgen, is de politieke vraag of het militaire geweld een oplossing van het conflict naderbij brengt. De vraag stellen is hem beantwoorden. Ook daarom is het dringend geboden dat Nederland meer druk op Israël uitoefent de heilloze geweldsspiraal te doorbreken.