De burger gromt wel tegen justitie, maar heeft vertrouwen in rechtsstaat

Nederlanders zijn uiterst kritisch over het functioneren van justitie en de rechterlijke macht, blijkt opnieuw uit het Trouw-onderzoek naar de ’Staat van het Recht’. Slechts één op de drie mensen vertrouwt justitie en de rechterlijke macht.

Dat klinkt alarmerender dan het is, want die scepsis blijkt relatief te zijn. Zo brengt het onderzoek ook een hoopgevend signaal: de meeste mensen hebben een zeer nuchtere en zelfs milde houding ten opzichte van de rechtsstaat. Ze mopperen wel over lage straffen en mislukte rechtszaken, maar zijn nog lang niet van plan om het recht in eigen hand te nemen. Rechtspraak vertrouwen ze nog steeds toe aan de onafhankelijke rechter.

Dit gegeven moet vooral politici en bestuurders aan het denken zetten, want juist in justitiezaken is de afgelopen jaren vaak paniekvoetbal gespeeld, uit angst dat het electoraat alleen nog maar tevreden gesteld kan worden met meer repressie, een harder regime en minder genade. De nuchterheid mag weer vooropgeplaatst worden, ook in de gevoeligste kwesties.

Minister Hirsch Ballin van justitie heeft gisteren in dat opzicht alvast een verstandige lijn getrokken. Zo wil hij burgemeesters voortaan het recht geven op informatie als een pedoseksueel na het uitzitten van een gevangenisstraf op vrije voeten komt. Dat geeft hen de kans tijdig na te gaan of het toezicht goed geregeld is. Maar Hirsch Ballin gaat niet zo ver als de burgemeesters zelf willen. Zij eisen dat een pedoseksueel nooit mag terugkeren naar zijn oude buurt. Zij willen ook zelf de regie krijgen over de huisvesting. Terecht weigert de minister om ook woningbouwverenigingen standaard in te lichten over de vrijlating van pedoseksuelen.

Het is van het grootste belang dat de kans dat een pedoseksueel zich vergrijpt aan een kind, zoveel mogelijk wordt beperkt. De dadendrang van burgemeesters en woningbouwverenigingen, om dit zelf te waarborgen, is zeker te prijzen. Maar het afwegen van alle belangen –ook die van de dader die zijn straf erop heeft zitten– hoort in eerste instantie thuis bij de rechter. Dat is de nuchtere oplossing die past binnen de rechtsstaat. De beslissing of een pedoseksueel terug kan keren naar zijn oude buurt, en met welk toezicht, moet bij de rechtbank liggen, niet op het gemeentehuis.

Dan moet de rechter die beslissing wél nemen. Te vaak verzuimen rechters dat nu en is na het uitzitten van de straf niets geregeld. Daar ligt een mooie taak voor de burgemeesters. Als zij de druk op de ketel houden, is er al veel bereikt.