Contact met de kou

opinie Nee, Nederland is niet alleen ’grote ramen zonder gordijnen zodat iedereen goed naar binnen kan kijken’. Gisteren herlas ik de meest stompzinnige toespraak die een lid van het Koninklijk Huis ooit deed.

Het betrof Máxima’s speech uit september 2007 waarin ze de beruchte uitglijder beging te beweren dat ’de Nederlander niet bestaat.’ Tevergeefs zocht ik in die tekst naar kou en ijzel, krakend zwart ijs of koek en zopie. Maar niets. En op die fameuze ANWB-paddestoel voor het huis van het prinselijke paar staat wel Buenos Aires gekrabbeld, maar geen Bartlehiem, de hel van het noorden. Toen werd het mij eindelijk duidelijk: Max weet niets van Nederland en de Nederlanders omdat ze hier in de verkeerde periode binnenkwam.

Tussen 1999 en nu was op de Nederlandse sloten, plassen en vaarten geen enkele ijsmeester te bekennen (per definitie de koene bewaker van de nationale eigenheid) met boormachine in de vuist. Anders dan ik, weet de prinses niet hoe het voelt om in een zweterig kamertje in Leeuwarden het bed met twee vreemde snurkende mannen te moeten delen. Dat deed ik op 21 februari 1985. Die mannen waren schaatsers die de tocht der tochten enkele uren later zouden rijden. Die hele slapeloze nacht snoof ik, als een sardientje in een blik, die verrukkelijke Nederlandse identiteit op. Ook al omdat onze Friese gastvrouw, naar goed Hollands gebruik, zoveel mogelijk geld uit het evenement wou slaan, en voor 75 gulden in totaal twee rijders en een journalist in hetzelfde bed had gepropt.

Máxima is dus een groentje dat haar mondje beter had kunnen houden. Maar nu het overal vriest dat het kraakt zou het moment moeten komen om haar uitglijder van toen met een welgemeende verontschuldiging goed te maken. Kom toch uit je paleisje, prinses, en ga zelf op ontdekkingsreis. De Nederlander bestaat! Hij is nu op het ijs te vinden en probeert bij de eerste toertochten (inschrijvingsgeld 6 euro) massaal zwart te rijden. Hij glijdt en maakt pirouettes, krast en schuurt. De oer-Hollander wacht niet op een seintje van de rayonhoofden maar gaat alvast de Elfstedentocht rijden, zoals Jacob Brandsma gisteren.

De Friese waaghals zakte weliswaar na amper drie kilometer door het te dunne ijs en moest de tocht deels op een mountainbike voortzetten, maar wat maakt het uit? Fietsen is ook diep in die nationale eigenheid verankerd. En kijk eens naar het ministerie van buitenlandse zaken dat zijn 1800 ambtenaren een ijsvrije middag gunde om elegant te gaan glijden. En terwijl de wereld in brand staat en in alle landen diplomaten naarstig op zoek zijn naar een middel om een staakt-het-vuren elders te realiseren, is de Nederlandse ’Apenrots’ van Buitenlandse Zaken leeggelopen.

Is dit geen bewijs van het bestaan van die identiteit? Wim Hof, de ’Iceman’ die het liefst naakt in de sneeuw hardloopt, draagt de hele winter open sandalen zonder sokken. Waarom? ’Om contact met de kou te houden’, zei hij op tv. En dit is wat ik Máxima kwalijk neem: ook tijdens ijsloze winters had ze ’de’ Nederlander kunnen ontmoeten. Maar ze hield helaas geen contact met de kou.