Alles is anders door de lens van een Polaroid

opinie „Mijn broer was fotograaf”, schrijft Anne op Savepolaroid.com. „Na zijn dood vond ik een doos polaroids die hij als proef had geschoten, waaronder tien foto’s van zijn hand. Deze beelden betekenen meer voor me dan welke andere foto ook. Ze zijn echter, rauwer, hebben iets magisch.”

Anne verwoordt wat veel aanhangers van de foto’s met de grote witte randen voelen. Het magische is echter dan de werkelijkheid. Polaroid maakte vorig jaar al bekend alle fabrieken te sluiten. Inmiddels worden de Polaroidfilms voor instant-camera’s nergens meer gemaakt en zal de voorraad dit jaar opraken.

Maar daar leggen de liefhebbers van deze snapshots zich niet bij neer. Op Savepolaroid.com kun je een actiepakket downloaden om de fotofabrikant te bewegen de productie te hervatten. Zo heeft de actiegroep een aantal namen en e-mailadressen achterhaald van contactpersonen van fotobedrijven om extra druk uit te oefenen. Maar een platform van militante actievoerders is Savepolaroid zeker niet. De site is vooral een plaats waar men met persoonlijke verhalen troost zoekt. Want al is de techniek achterhaald door digitale fotografie, de polaroid is onvervangbaar. Een digitale kiek, dat is niet meer dan een bestandje op je computer. Een polaroid, dat is de zondagmiddag waarop vader de auto waste, de kerstboom van 1986, je dochter met badschuim op haar neus. Het is een witomrande herinnering waar het vernislaagje van de nostalgie direct bij de afdruk wordt meegeleverd.

Die tastbare herinnering aan alledaagse momenten had wel een prijs. Een cassette voor tien opnames kostte een paar jaar geleden al ruim tien euro, wat alleen maar meer zal worden als het fotopapier schaarser wordt. Op Amazon betaal je voor Polaroid 600-papier tegenwoordig al 20 dollar. Die prijs is een van de redenen dat Polaroids, meer dan digitale foto’s, de werkelijkheid betrappen. Een digitale die niet bevalt is makkelijk te wissen en een nieuwe zo gemaakt. Maar een fysieke afbeelding van meer dan een euro, die gooi je niet zomaar weg. Ook niet als een windvlaag net je haar creatief modelleert.

Iemand die de ongepolijste werkelijkheid juist opzocht, was de Amerikaanse fotograaf Jamie Livingston. Van maart 1979, toen hij zijn eerste instant-camera kocht, tot het moment waarop hij in 1997 aan kanker stierf, elke dag maakte hij een foto en conserveerde zijn bestaan in 6679 polaroids.

De Amerikaanse grafisch designer Jason Santa Maria noemt dit levensproject op zijn site „een testament van de instant-foto en van onbedoelde kunst”. Want kunstig kunnen ze zijn. Of zoals een fan op Savepolaroids zegt: „De wazige beelden, de zachte kleuren die verlopen. Het is deze imperfectie die een polaroid haar magie geeft”.