Een gewaarschuwd reiziger...

Reizen brengt risico’s met zich mee. Zelfs met een gedegen voorbereiding kan het nog mis gaan.

Het begon met een wondje aan zijn voet dat tijdens zijn reis in Guatemala niet wilde helen. Toen ook plekken in zijn gezicht niet meer genazen, trok Jan Bakker aan de bel bij een dokterskliniek. Zijn weerstand was volkomen verdwenen door een lymfe-infectie.

„Ik loop graag op sandalen en muskieten hadden me op mijn benen gestoken. Doordat ik op blote voeten door beekjes en waterplassen liep, is een bacterie via die wondjes in mijn bloed terecht gekomen. Het was een naar gezicht, maar niet ernstig.”

Bakker heeft meer dan zestig landen ter wereld bezocht, soms als reisleider voor Koning Aap en vaak in z’n eentje. Dat reizen risico’s met zich meebrengt, heeft hij meermalen meegemaakt. Hoewel hij zich gedegen voorbereidde, kon het soms toch misgaan. Op een van zijn laatste reizen naar Nepal raakte hij uitgedroogd door diarree en overgeven. „Ik heb toen veel geluk gehad. Ons team bracht me naar het ziekenhuis. Ik lag ongecontroleerd te trillen in het bed door het vochtverlies.”

Ook de toeristen die via de reisorganisatie een wandelreis geboekt hebben, krijgen op speciale voorbereidingsbijeenkomsten de nodige instructies om gezondheidsrisico’s in verre landen te voorkomen. „We hebben op dat gebied in de afgelopen vijftien jaar veel bereikt’’, zegt D. Overbosch, internist en directeur Travel Clinic Havenziekenhuis Rotterdam. Ongeveer zestig procent van de reizigers naar risicogebieden laat zich al inenten tegen ziektes. „Tien jaar geleden ging meer dan zestig procent van de reizigers onvoldoende beschermd op pad.”

Misschien, zegt Overbosch, waren we vroeger als instelling teveel bezig met vermanende woorden, richtten we ons teveel op de ziektes als malaria en buiktyfus. „Nu wijzen we meer op het risico dat mensen kunnen lopen. Als je nou zorgt dat je goed voorbereid op weg gaat en je gezond verstand gebruikt, dan kan je best betrekkelijk eenvoudig op pad gaan.”

Want reizen moet vooral leuk blijven. Geen vakantieganger denkt graag aan enge ziektes en beestjes die zo in je lichaam de nodige schade kunnen veroorzaken. Dat heeft ook te maken met het feit dat we in het Westen nauwelijks te maken krijgen met levensbedreigende ziektes. Het blijft een vreemde gewaarwording dat je na een onbezonnen vakantie terug komt met buiktyfus of malaria.

Bakker ziet het in zijn omgeving. „Een vriend heeft lange tijd in Mozambique rondgereisd. Toen ik hem in New York wilde opzoeken, bleek hij in het ziekenhuis te liggen. Hij had hoge koorts, dacht dat het een griepje was. Het bleek Malaria te zijn dat weer z’n kop op stak. De koortsaanvallen komen steeds heftiger terug en als je het niet behandelt ga je gewoon dood.”

Overbosch: „Mensen denken dat je na een paar uren vliegen niet in een land terecht kunt komen die een risico betekent voor je gezondheid. Zo is fietsen in Vietnam erg populair. Ik druk mensen op het hart om zich toch te laten vaccineren tegen hondsdolheid, want een kwart van de honden daar lijdt eraan. Veel honden doen niets liever dan in de benen bijten van mensen die voorbij komen fietsen.’’

De infectieziektes zoals malaria, geelzucht, gele koorts, reizigersdiarree, buiktyfus, knokkelkoorts, zijn voor een deel te voorkomen door medicatie, vaccinatie of andere beschermde maatregelen. Besmet voedsel is een van de grootste bedreigingen van een ontspannen vakantie en hoe je je ook ingeënt hebt: door ijsklontjes in je cola, het lekkere softijsje op die warme dag of een frisse salade kun je zo ernstige diarree oplopen.

Niet alleen voor de reiziger is dat vervelend, ook veel verzekeringsmaatschappijen zien de ellende van de hoge kosten van een ziekenhuisopname in het buitenland. Daarom worden de kosten van inentingen steeds vaker – deels – vergoed.

Ook geven inmiddels 1600 van de zesduizend huisartsen in Nederland zelf reisadvies en vaccinaties. Op zeventig plekken in het land geven de GGD-en informatie en inentingen, en daarnaast zijn er nog twintig Travel Clinics. Wie bepakt en bezakt op Schiphol arriveert en zich plotseling realiseert niet ingeënt te zijn, kan dat zelfs op het vliegveld laten doen. „Maar het is beter om je zes weken van te voren te laten adviseren en vaccineren”, zegt Overbosch. „Je bent bijvoorbeeld niet meteen beschermd tegen buiktyfus, dat duurt altijd even. Mensen die kiezen voor last minute, doen er goed aan om gewoon standaardvaccinaties te nemen en in de laatste week voordat je op vakantie gaat, die paar extra alsnog te halen.”

Want behalve het voorkomen van infectieziektes, voorkom je ook emotionele schade, aldus Overbosch. „Van bijvoorbeeld malaria worden mensen onevenredig lang moe. De parasiet is dan al lang weg, maar de mensen voelen zich lichamelijk en emotioneel onderuit gehaald. Daarvoor waren ze jonge en actieve reizigers. Op zo’n heftige ziekte hadden ze niet gerekend. Nog nooit hebben ze zich zo kwetsbaar gevoeld. Het ondermijnt hun zelfvertrouwen. Wat dat betreft zijn we er nog lang niet. Nog teveel reizigers naar risicogebieden laten inentingen achterwege.”