Als scholen geen les meer geven na de Citotoets, is hen dat aan te rekenen

De schoolbesturen in het basisonderwijs hebben zich heel wat op de hals gehaald met hun advies de Citotoets voor leerlingen van groep 8 te verplaatsen van februari naar juni. Schoolleiders hebben deze suggestie aangegrepen om te pleiten voor afschaffen van de toets. Anderzijds gaat staatssecretaris Dijksma (PvdA) de eindresultaten van de toets gebruiken als meetinstrument voor het landelijk lees- en rekenniveau van de kinderen.

Beide reacties zijn overdreven. Maar het moet ook gezegd dat de schoolbesturen de suggestie om de Citotoets te verplaatsen erg slecht onderbouwen. Ze geven dus zelf aanleiding tot nieuwe discussie over zin en onzin van de eindtoets.

De werkgevers voeren aan dat de Citotoets meer en meer als einddatum wordt gezien van het schooljaar. Omdat de kinderen begin maart de uitslag krijgen, houdt het leren daarna op, en gaan ze repeteren voor de musical aan het eind van het schooljaar. Zo gaat kostbare onderwijstijd verloren.

Dat is een vreemde redenatie. Als scholen van de laatste maanden al musicalmaanden maken, dan valt hen dat te verwijten. Ook de laatste fase horen ze te besteden aan gewone lessen, opdat de kinderen optimaal worden voorbereid op het vervolgonderwijs.

Daar komt bij dat middelbare scholen in grote problemen zouden komen als de Cito-scores pas in juni bekend worden. Ze zouden dan in de zomer hun planning en roosters moeten maken. Dat is dermate ondoenlijk dat een pleidooi voor verschuiving feitelijk neerkomt op afschaffen van de toets.

Dat zou misschien geen ramp zijn – nu al is de toets vrijwillig en gebruikt vijftien procent van de scholen geen of een andere toets. Maar het gevolg zou wel zijn dat het schooladvies voortaan alleen nog wordt gebaseerd op het oordeel van de school. In de meeste gevallen komt dat overeen met het Cito-advies. Maar ook is bekend dat docenten met name kinderen uit lagere sociale milieus soms te laag inschatten. Het is daarom goed dat er een objectief meetinstrument is. Het blijft wel een momentopname, en om die reden is het onbegrijpelijk dat ouders, basis- en middelbare scholen er zo veel belang aan hechten en drukte over maken. Dat maakt de kinderen alleen maar zenuwachtig. De wijsheid komt dit keer uit Heino: daar zagen de kinderen deze week in het geheel niet tegen de toets-driedaagse op; de knuffel bleef thuis. Zij hadden van hun leerkrachten begrepen dat niet de hele wereld afhing van het resultaat. Zo kan het gelukkig ook.