Msn: grappig of pesten?

opinie School en thuis zijn hecht met elkaar verbonden. Sinds internet is het een doorlopende leeflijn geworden! Op maandag zijn leerkrachten vaak druk met ruzies die het weekend op msn en dergelijke zijn ontstaan.

Rutger krijgt een bericht van Elsine. Hij is verbaasd. Niemand in de klas kijkt naar hem om. Ze vinden hem een nerd. Beetje verbaasd maar blij, antwoordt hij meteen (de vertaling staat rechts):

Elsine logt out

Als je Elsine vraagt waarom ze zo doet, is er grote kans dat ze antwoordt: ‘Is grappig! Rutger is zo’n nerd.’ Elsine lijkt een asociaal meisje dat het leuk vindt een ander te pesten. Maar Elsine is helemaal niet asociaal. Het is zelfs wel een aardig grietje. Dommigheid is het ook niet. Wat dan?

Elsine vindt het grappig. Dat meent ze. Oprecht. Ze vindt het onzin dat het pesten genoemd wordt. Ze weet niet hoe het bij Rutger overkomt. De reactie van volwassenen schiet vaak tekort. Ze wijzen de puber af en lezen hen de les: ‘Vindt je het leuk om zo te pesten? Hoe zou jij dat vinden als jíj zo’n bericht zou krijgen?’

In feite een aanval. Het gevolg is dat de puber in de verdediging schiet. Het gevolg is dat je je hersens even deels afsluit bij een aanval en je niet kan doordenken over wat de ander zegt. De goedbedoelde uitingen van de volwassene, thuis en op school vaak hetzelfde, dringen de puber vaak achter zijn denklinie. De les lezen is niet wat de puber nodig heeft, maar een begeleiding van het denkproces zodat het bewustzijn van wat er gebeurt, groeit.

Elsine vindt haar uitspraken gedurfd en grappig. Opgejaagd door het snelle tempo van internet, hebben noch Elsine noch Rutger de tijd hun acties te overdenken. Ze kunnen de communicatie waarin ze betrokken zijn nauwelijks verwerken. Hun gebrek aan levenservaring zorgt er bovendien voor dat ze de impact van de communicatie niet goed kunnen inschatten.

Volwassenen hebben geleerd dat iets wat ze zeggen veel ernstiger gevolgen heeft dan ze bedoelden. Iets wat humoristisch bedoeld was of afreageren, blijkt als een granaatscherf in andermans hart te werken. Soms met dodelijke gevolgen, omdat het de druppel is die de emmer van een pijnlijk leven doet overlopen. Pesten is afbrekend tot en met levensgevaarlijk. Dat is het ook als je niet door hebt hoe het overkomt en ook als je het niet zo bedoelt.

Oprecht communiceren met adolescenten is nodig om hen te laten ontdekken via bewustwording in plaats van via het instorten van een klasgenoot. Medescholier Leo zei het met zijn vijftien jaar zo duidelijk na de schokkende gebeurtenissen rond Rutger, met wie het niet goed afliep: ‘Ik weet nu voor altijd dat iets wat je zegt gevolgen heeft bij een ander.’

Martine Delfos is biopsycholoog. Voor meer informatie over haar werk zie haar website