Leerlingen beste in herkennen goede leraar

opinie In Trouw van dinsdag 6 januari lezen we een opvallende misvatting: "Je weet zelf toch het beste hoe je voor de klas staat", zegt lerares Conradi.

Dit zegt Conradi naar aanleiding van het beoordelen van leraren door leerlingen op de site beoordeelmijnleraar.nl.

Onderzoek in het voortgezet onderwijs laat zien dat onafhankelijke observatoren van lessen het meer eens zijn met wat leerlingen van het lesgeven van de leraar vinden dan met die leraren zelf. Interessant is daarbij dat wat leraren van zichzelf vinden gekleurd wordt door hoe ze graag voor de klas willen staan. Tweederde van de leraren denkt dat hoe ze lesgeven meer op hun eigen ideaal van onderwijzen lijkt dan volgens leerlingen en observatoren het geval is.

Wishful thinking kun je dat noemen. Leraren zijn geneigd te denken dat ze lesgeven op een manier die ze graag willen: ze realiseren in de praktijk hun ideaal. Volgens leerlingen is dat echter minder het geval.

Verder is er een duidelijk verband tussen wat leerlingen van de leraar vinden en hoeveel ze leren. Daarentegen hangt wat leraren denken over hun eigen gedrag niet samen met de prestaties van leerlingen. Als je dus wilt weten of het gedrag van een bepaalde leraar gunstig is voor leerprestaties kun je beter aan leerlingen vragen hoe de leraar het doet dan aan de leraar zelf.

Tenslotte, er is een duidelijke afstand tussen wat de leerlingen van een leraar vinden en wat de leraar er zelf van vindt. Maar hoe kleiner die afstand hoe meer leerlingen leren. Dat betekent dat bij goede leraren de uitspraak van mevrouw Conradi wel opgaat: goede leraren kijken net zo naar zichzelf als hun leerlingen. Maar bij leraren waar het niet goed gaat in de klas weten de leerlingen beter hoe de leraar voor de klas staat dan de leraar zelf!

Dit alles betekent niet dat ik voorstander ben van anonieme beoordelingen op internet van leraren die met naam en toenaam worden gegeven. Ouders, leerlingen en soms ook schoolleiders zijn vaak ongenuanceerd kritisch over leraren en vooral in de klas worden leraren ongenadig afgestraft voor kleine misstappen. Als je daarover iets wilt zeggen wees dan zo eerlijker je naam er bij te zetten: dat doen leraren ook als ze leerlingen een cijfer geven.

Veel belangrijker is echter wat goede scholen doen: zij organiseren voor leerlingen de mogelijkheid om gestructureerd hun meningen over leraren en lessen te geven en leraren gebruiken die meningen voor het verbeteren van hun lessen.

Theo Wubbels is als onderwijskundige verbonden aan de Universiteit Utrecht