Afrika kan van digitale techniek alleen niet eten opinie

Digitale techniek maakt bodem Afrika vruchtbaar. Wat een pretentieuze kop op de voorpagina van Trouw gisteren. Zou het Ciat (Internationaal centrum voor tropische landbouw) met een leuke digitale techniek nou werkelijk het hongerprobleem in Afrika kunnen oplossen?

Hebben we na een halve eeuw ontwikkelingshulp nog steeds niet begrepen dat dit soort middelen uit het gedachtegoed van de Groene Revolutie niet helpen? Als tropisch landbouwkundige heb ik jarenlang in Afrikaanse landen bij en met boeren onderzoek gedaan. Wat mij al heel snel duidelijk werd, was dat er geen eenduidige oplossing is.

Ja, de bodems zijn uitgeput en de boeren weten dat heel goed. Maar dat is niet op te lossen met kunstmest zoals de FAO (Wereld Landbouw Organisatie) jarenlang heeft geprobeerd. De meeste boeren hebben daar het geld niet voor, maar kunstmestgiften helpen vaak ook niet en kunnen zelfs contraproductief werken.

In het Sahelland Burkina Faso met zijn uitgeputte bodems deden ze eens onderzoek naar het effect van de voorgeschreven kunstmestgiften. Proefveldjes zonder kunstmest produceerden weliswaar mager, maar produceerden in ieder geval wat. De met kunstmest gevoede veldjes produceerden de eerste jaren inderdaad veel, maar na tien jaar helemaal niets meer, zelfs geen sprietjes. Leve de lobby van de kunstmestindustrie.

Uit eigen onderzoekservaringen adviseerde ik de boeren maatregelen om de erosie te verminderen en de structuur van de grond te verbeteren. De praktijk is namelijk dat veel vruchtbare grond met kunstmest en al wegspoelt door de hevige regenbuien.

Dat advies had eigenlijk overbodig moeten zijn want vroeger wisten de boeren en boerinnen heel goed hoe ze hun bodems konden beschermen. Maar met de Groene Revolutiegedachte uit de jaren zeventig zijn deze boerenpraktijken als dom en verouderd bestempeld, en zo is de oude boerenkennis verloren gaan. Laat het Ciat de oude technieken hergebruiken om duurzame landbouwsystemen te ontwikkelen die aangepast zijn aan de sociaal-economische realiteit van Afrika. Daarbij mag de digitale techniek best een hulpmiddel zijn voor de onderzoekers, maar zeker niet als het ei van Columbus worden gepresenteerd.