Gazprom hervat gasleverantie

Rusland zet de gaskraan naar Oekraïne weer open. Maar met een beetje pech zitten de kleumende Oost-Europeanen volgend jaar weer in de kou.

Het Russische gasbedrijf Gazprom hervat vandaag om 07.00 uur weer zijn gasleveranties via Oekraïne –’als er geen obstakels zijn’, zo liet een woordvoerder gisteren weten.

Enige voorzichtigheid is wel geboden. Zondag hadden Rusland en Oekraïne ook al een akkoord getekend, na bemiddeling door de Europese Unie. Maar omdat Oekraïne daaraan op eigen houtje nog een verklaring vastniette met nieuwe voorwaarden, blies Moskou de overeenkomst af.

Het akkoord was mogelijk doordat Oekraïne, onder druk van Brussel, de nieuwe voorwaarden weer inslikte en opnieuw zijn handtekening zette. EU-waarnemers gaan erop toezien dat Oekraïne àl het voor doorvoer bedoelde gas doorvoert aan de Oost-Europese landen, en niet meer voor eigen gebruik aftapt –wat de aanleiding voor de ruzie vormde.

Het duurt nog één tot anderhalf etmaal voordat het gas in de gedupeerde landen aankomt. Maar een eind aan het leed is in zicht voor de tienduizenden huishoudens in Bosnië, Servië, Hongarije, Bulgarije, Slowakije en Tsjechië, die de laatste dagen de vrieskou moesten trotseren zonder adequate verwarming.

Het zal nog een taaie kluif worden om uit te maken wie de rekening voor de geleden miljardenschade moet betalen. De EU, die het op zich had genomen te bemiddelen, heeft wijselijk in het midden gelaten wie schuldig is aan de ruzie: Rusland dat de gaskraan geheel dichtdraaide, of Oekraïne, dat gas zou hebben gestolen dat voor derden was bestemd.

Een Bulgaarse werkgeversorganisatie heeft het verlies becijferd op 250 miljoen euro per dag. Het Hongaarse gasbedrijf Emfesz, dat zegt dat het voor 30 miljoen dollar het schip is ingegaan, heeft het Oekraïense staatsgasbedrijf Naftogaz aangeklaagd bij het Europese Hof van Justitie in Luxemburg. Een voor Emfesz gunstige uitspraak zou een stortvloed van gelijksoortige rechtszaken teweeg kunnen brengen.

Het dispuut heeft Europa nog eens met zijn neus op de afhankelijkheid van Russisch gas gedrukt. Eén omvattend alternatief is niet voorhanden. Alle potentiële gasleveranciers zijn minstens even ’dubieus’ als Rusland. Groene energie kan voorlopig nog niet in de behoefte voorzien. Het beste devies lijkt diversificatie, oftewel op meerdere paarden wedden.

Experts vrezen dat de ruzie tussen Oekraïne en Rusland, en daarmee het probleem voor de rest van Europa, jaarlijks zal terugkeren. Beide landen steggelen nog over de gasprijs voor binnenlands Oekraïens gebruik. Een oplossing zou zijn dat Rusland de gasprijs voor Oekraïne koppelt aan de olieprijs, net als voor EU-landen gebruikelijk is. Maar Moskou weigert dat, want het wil politieke druk uitoefenen op Kiev, dat zich dreigt aan te sluiten bij EU en Navo.